Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

पुत्रः स्वजननीवाक्यं योऽतिक्रम्य यथारुचि । करोति धर्मकृत्यानि तानि सर्वाणि तस्य च

Transliteration

putraḥ svajananīvākyaṃ yo'tikramya yathāruci | karoti dharmakṛtyāni tāni sarvāṇi tasya ca

Translation

وہ بیٹا جو اپنی ماں کے قول کو نظرانداز کر کے اپنی مرضی کے مطابق مذہبی اعمال کرتا ہے، اس کے وہ سب اعمال بھی بے اثر ہو جاتے ہیں۔

Word by Word

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वजननीवाक्यम्: his own mother's instruction/word
• स्वजननीवाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + जननी (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (स्वजनन्याः वाक्यम् = one's mother's word); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक-यत् (relative pronoun)

• अतिक्रम्य: having transgressed
• अतिक्रम्य: Kriya-viseshana (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अति-क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• यथा: as/according to
• यथा: Kriya-viseshana (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner: as/according to)

• रुचि: liking/pleasure
• रुचि: Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषणार्थ)
• Type: Noun
• Root: रुचि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative) एकवचन; अव्ययीभावार्थे (in the sense of 'according to one's liking')

• करोति: does/performs
• करोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• धर्मकृत्यानि: religious duties
• धर्मकृत्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य कृत्यानि = duties of dharma); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• तानि: those
• तानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

Speaker

Unspecified in snippet (didactic voice within Tīrthamāhātmāya)

Visual Art Cues

Scene: A son performing rites independently while the mother’s displeasure/neglect is shown; the ‘fruit’ of ritual visually fades—offerings dim, aura recedes.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Religious acts done in self-will while rejecting the mother’s rightful guidance lose their spiritual efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit location is cited in this verse; it provides ethical grounding within a tīrtha-mahātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references dharma-kṛtya (religious duties) in general, without naming a specific rite.