Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 151

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । कपालेश्वरदेवस्य शृण्वतां पठतां नृणाम्

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātamākhyānaṃ pāpanāśanam | kapāleśvaradevasya śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ nṛṇām

Translation

یہ سب میں نے تمہیں بیان کر دیا—بھگوان کَپالیشور دیو کی وہ پاک حکایت جو گناہوں کو مٹاتی ہے، سننے والوں اور پڑھنے والوں کے لیے۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (इदं)

• वः: to you/for you
• वः: Sampradana/Sambandha (सम्प्रदान/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6th/4th Genitive/Dative), बहुवचन; एनक्लिटिक सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying एतत्)

• आख्यातम्: has been narrated
• आख्यातम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ√ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि/भूतकृदन्त (told/declared)

• आख्यानम्: narrative/account
• आख्यानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आख्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अपादान/विशेष्य-विशेषणभावे (apposition to एतत्)

• पापनाशनम्: sin-destroying
• पापनाशनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पाप + नाशन (प्रातिपदिक; √नश्/नाश)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying आख्यानम्)

• कपालेश्वरदेवस्य: of Lord Kapāleśvara
• कपालेश्वरदेवस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कपालेश्वर + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• शृण्वताम्: of those who listen
• शृण्वताम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: √श्रु (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; (नृणाम्) इत्यस्य विशेषण

• पठताम्: of those who recite/read
• पठताम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: √पठ् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; (नृणाम्) इत्यस्य विशेषण

• नृणाम्: of men/people
• नृणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapāleśvara (within Hāṭakeśvara/Vātakeśvara-kṣetra complex)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Addressed to a plural audience (‘voḥ’)—disciples/pilgrims/brāhmaṇas in the frame narrative

Visual Art Cues

Scene: A sage concludes the account, blessing listeners and reciters; Kapāleśvara’s presence is implied—liṅga, lamps, and attentive devotees in a tīrtha assembly.

Characters & Entities

• Kapāleśvara
• Kapālamocana (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (hearing) and paṭhana (recitation) of a tīrtha-māhātmya are themselves purifying acts in Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapāleśvara associated with Kapālamocana tīrtha in the Vātakeśvara-kṣetra tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

Listening to and reciting the Kapāleśvara Māhātmya (parāyaṇa/śravaṇa) as a sin-destroying practice.