Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 140

Devanagari script

ते सर्वे चाज्ञया तेषां वर्तयिष्यंत्यसंशयम् । युष्मद्वाक्यविहीनं यत्कृत्यं स्वल्पमपि द्विज

Transliteration

te sarve cājñayā teṣāṃ vartayiṣyaṃtyasaṃśayam | yuṣmadvākyavihīnaṃ yatkṛtyaṃ svalpamapi dvija

Translation

وہ سب بلا شبہ اُن کے حکم کے مطابق ہی عمل کریں گے۔ اے دِوِج، تمہارے کلام (اجازت) کے بغیر کیا گیا کوئی بھی کام—اگرچہ بہت چھوٹا ہو—ناقص اور بے اثر سمجھا جائے گا۔

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘ते’ इति विशेषण

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक

• आज्ञया: by the command
• आज्ञया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• वर्तयिष्यन्ति: will carry out; will conduct
• वर्तयिष्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: णिच्-प्रेरण (causative) ‘वर्तयति’; लृट् (भविष्यत्काल), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (accusative used adverbially)

• युष्मद्वाक्यविहीनम्: devoid of your instruction
• युष्मद्वाक्यविहीनम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: युष्मद् + वाक्य + विहीन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष समास (षष्ठी-तत्पुरुष): ‘युष्मद्वाक्येन विहीनम्’ = devoid of your word/command; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘कृत्यम्’ इति विशेषण

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative marker/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘कृत्यम्’ इत्यस्य सम्बन्धि

• कृत्यम्: duty; act
• कृत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• स्वल्पम्: small; slight
• स्वल्पम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वल्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘कृत्यम्’ इति विशेषण

• अपि: even
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (निपात)
• Form: अव्यय, अवधारण/समुच्चयार्थक ‘even/also’

• द्विज: O twice-born (Brahmin)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Indra (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapālamocana (contextual; name declared next verse)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A divine speaker (Indra implied by the surrounding narrative) addresses a ‘good brāhmaṇa’, stressing that all will act by the brāhmaṇa’s command; the setting hints at a sacred ford/ghāṭa where rites are regulated.

Characters & Entities

• Indra
• Dvija (brāhmaṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred communities flourish when actions align with dharmic guidance and authorized spiritual counsel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse supports the institutional sanctity forming around Kapālamocana-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it lays down a governance principle—acts should be performed with the brāhmaṇa’s sanctioned counsel.