Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

शिवरात्रिस्ततः प्रोक्ता तेन सा हरवल्लभा । प्रार्थितः स सुरैः सर्वैर्लोकानुग्रहकाम्यया

Transliteration

śivarātristataḥ proktā tena sā haravallabhā | prārthitaḥ sa suraiḥ sarvairlokānugrahakāmyayā

Translation

اسی لیے اسے ‘شیوراتری’ کہا گیا ہے؛ وہ رات ہَر کو نہایت محبوب ہے۔ اور تمام دیوتاؤں نے جہانوں کی بھلائی کی آرزو سے اُس سے دعا و التجا کی تھی۔

Word by Word

• शिवरात्रिः: Śiva-night (Śivarātri)
• शिवरात्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव + रात्रि (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शिवस्य रात्रिः)

• ततः: therefore/then
• ततः: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तस्मात्-अर्थे (ablatival adverb: ‘therefore/then’)

• प्रोक्ता: is said/was declared
• प्रोक्ता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अस्ति इति अध्याहारः)

• तेन: by that/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• सा: she/that (night)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• हरवल्लभा: beloved of Hara
• हरवल्लभा: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हर + वल्लभा (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (हरस्य वल्लभा)

• प्रार्थितः: was requested/prayed to
• प्रार्थितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+अर्थ् (धातु) → प्रार्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he (Śiva)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• सुरैः: by the gods
• सुरैः: Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘सुरैः’)

• लोकानुग्रहकाम्यया: with the wish to benefit the worlds
• लोकानुग्रहकाम्यया: Hetu (Cause/Motive/हेतु)
• Type: Noun
• Root: लोक + अनुग्रह + काम्य (प्रातिपदिके)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तृतीया-हेतौ (instrumental of motive); समासः: लोकानाम् अनुग्रहः तस्य काम्या (desire for the favor of the worlds)

Speaker

Narrator (Purāṇic voice); specific speaker not explicit in this verse

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śivarātri (observance/night)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Assembly of devas with folded hands petitioning Śiva; Śiva grants the boon of the sacred night, with a cosmic night-sky backdrop and a radiant liṅga below.

Characters & Entities

• Śivarātri
• Hara
• sura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śivarātri is framed as a cosmos-benefiting institution, established through divine concern for universal welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This line highlights the sacred time (Śivarātri) more than a specific place; it functions within a Tīrthamāhātmya narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, honoring Śivarātri as a specially empowered night for Śiva worship.