Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

अस्ति राजन्व्रतं पुण्यं शिवरात्रीतिसंज्ञितम् । एकाह्निकं महाराज सर्वपातकनाशनम्

Transliteration

asti rājanvrataṃ puṇyaṃ śivarātrītisaṃjñitam | ekāhnikaṃ mahārāja sarvapātakanāśanam

Translation

اے راجن! ایک نہایت مقدس ورت ہے جسے شِو راتری کہتے ہیں۔ اے مہاراج! یہ ایک دن کا ورت ہے اور یہ تمام بڑے گناہوں کو مٹا دیتا ہے۔

Word by Word

• अस्ति: there is / exists
• अस्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular)

• व्रतम्: vow, observance
• व्रतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• पुण्यम्: holy, meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) व्रतम्-विशेषणम्

• शिवरात्रीति-संज्ञितम्: called ‘Śivarātri’
• शिवरात्रीति-संज्ञितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिवरात्रि (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय) + संज्ञित (कृदन्त; √ज्ञा/ज्ञा? here as denom. संज्ञा/संज्ञि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle sense) ‘संज्ञित’ = ‘named/called’; समासः: इति-तत्पुरुष (quotative)

• एकाह्निकम्: lasting one day
• एकाह्निकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अह्निक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) व्रतम्-विशेषणम्; समासः: तत्पुरुष (एक-अह्निक = one-day)

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular)

• सर्वपातकनाशनम्: destroyer of all sins
• सर्वपातकनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + पातक (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) व्रतम्-विशेषणम्; समासः: तत्पुरुष (सर्व-पातक-नाशन = destroyer of all sins)

Speaker

Bhartṛyajña

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śivarātri-vrata

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (addressed as rājan, mahārāja)

Visual Art Cues

Scene: The teacher declares to the king the existence of the sacred vow ‘Śivarātri’, emphasizing its one-day nature and its power to destroy grave sins; the king listens with renewed hope.

Characters & Entities

• Bhartṛyajña
• Aśvasena
• Śivarātri
• Śiva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s sacred night offers a concentrated path of purification, suited to Kali-yuga’s limitations.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

The verse glorifies the vrata (Śivarātri) rather than naming a specific tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance of Śivarātri as an ekāhnika (one-day) vrata with power to destroy grave sins.