Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

श्वः कार्यमद्य कुर्वीत पूर्वाह्णे चापराह्णिकम् । न हि प्रतीक्षते मृत्युः कृतं वास्य न वा कृतम्

Transliteration

śvaḥ kāryamadya kurvīta pūrvāhṇe cāparāhṇikam | na hi pratīkṣate mṛtyuḥ kṛtaṃ vāsya na vā kṛtam

Translation

جو کام کل کرنا ہو، وہ آج ہی کر لو؛ اور جو دوپہر کا ہو، اسے صبح ہی انجام دے دو۔ کیونکہ موت یہ نہیں دیکھتی کہ کام ہوا یا نہیں ہوا۔

Word by Word

• श्वः: tomorrow
• श्वः: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: श्वः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: tomorrow)

• कार्यम्: what should be done, duty
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘to-be-done’ sense

• अद्य: today
• अद्य: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb: today)

• कुर्वीत: should do
• कुर्वीत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• पूर्वाह्णे: in the forenoon
• पूर्वाह्णे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूर्व-अह्न (प्रातिपदिक); पूर्व + अह्न
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अपराह्णिकम्: afternoon rite/act
• अपराह्णिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अपर-अह्निक (प्रातिपदिक); अपर + अह्निक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; (कर्म)

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• हि: indeed, for
• हि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/अवधारणे निपात (particle: indeed/for)

• प्रतीक्षते: waits (for)
• प्रतीक्षते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-ईक्ष् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद

• मृत्युः: death
• मृत्युः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृत्यु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; ‘done’ (object of ‘waits for’ in sense)

• वा: or
• वा: Vikalpa (Alternative/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive: or)

• अस्य: of this person / his
• अस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• वा: or
• वा: Vikalpa (Alternative/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• कृतम्: not done / done (in contrast)
• कृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

Speaker

Aśvasena

Visual Art Cues

Scene: A didactic moment: a teacher warns a listener that tomorrow’s work must be done today, for death does not wait; the atmosphere is sober and contemplative.

Characters & Entities

• Mṛtyu (Death)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Impermanence demands immediate practice—postponed dharma may never be completed.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

None; the verse gives a universal dharma teaching on urgency.

What ritualistic prescription is mentioned?

A general injunction to perform duties promptly; it supports the request for a one-day vrata.