Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

Devanagari script

पार्वत्युवाच । तत्कथं प्राप्यते सम्यग्ज्ञानं योगिस्वरूपिणम् । नारायणममूर्तं च स्थानं तस्य वद प्रभो

Transliteration

pārvatyuvāca | tatkathaṃ prāpyate samyagjñānaṃ yogisvarūpiṇam | nārāyaṇamamūrtaṃ ca sthānaṃ tasya vada prabho

Translation

پاروتی نے کہا: “وہ کامل گیان، جو یوگی کے سوروپ ہی کی مانند ہے، درست طور پر کیسے حاصل ہوتا ہے؟ اور اے پربھو، بے صورت نارائن کے ‘دھام’ کے بارے میں مجھے بتائیے۔”

Word by Word

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• तत्: that/then
• तत्: Sambandha (Reference/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; अव्ययवत् प्रयोगः (correlative ‘then/that’)

• कथम्: how
• कथम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• प्राप्यते: is attained/obtained
• प्राप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• सम्यक्: properly, rightly
• सम्यक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे कर्तृस्थानी (subject in passive)

• योगि-स्वरूपिणम्: having the nature/form of a yogin
• योगि-स्वरूपिणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योगिन् (प्रातिपदिक) + स्वरूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ज्ञानम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• नारायणम्: Nārāyaṇa
• नारायणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अमूर्तम्: formless
• अमूर्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; नारायणम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• स्थानम्: abode/place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• वद: tell/say
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• प्रभो: O Lord
• प्रभो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī, attentive and reverent, questions Śiva in a quiet hermitage or tīrtha setting; the formless Nārāyaṇa is suggested via a luminous void/mandala rather than a figure.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Nārāyaṇa
• Īśvara (addressed)
• Jñāna
• Yoga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere inquiry (jijñāsā) is central: the seeker asks both the method of attaining liberating knowledge and the way to understand the ‘place’ of the formless Divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this question-verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a request for instruction on the means (upāya) to attain samyagjñāna.