Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 259›Shloka 46
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

Devanagari script

विचरंति सुरूपं तं संजातविस्मयोन्मुखाः । मुनीश्वराः कृपाविष्टा इन्द्राद्या हृष्टमानसाः । स्तुतिमारेभिरे कर्त्तुं तेजसा तस्य तोषिताः

Transliteration

vicaraṃti surūpaṃ taṃ saṃjātavismayonmukhāḥ | munīśvarāḥ kṛpāviṣṭā indrādyā hṛṣṭamānasāḥ | stutimārebhire karttuṃ tejasā tasya toṣitāḥ

Translation

جب وہ حسین صورت والا اِدھر اُدھر چلتا پھرتا تھا تو مہارشی حیرت سے چہرے اُٹھائے ہوئے تھے اور کرُونا سے بھر گئے۔ اندرا اور دیگر دیوتا دل سے مسرور ہو کر، اُس کے تَیج سے مطمئن ہو گئے اور حمد و ثنا کے بھجن گانے لگے۔

Word by Word
विचरन्तिthey move about/wander
विचरन्ति:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootवि + √चर् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
सुरूपम्beautiful
सुरूपम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (सु+रूप)
तम्him/that one
तम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masc. acc. sg.)
संजातविस्मयोन्मुखाःwith faces uplifted in amazement
संजातविस्मयोन्मुखाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसंजात (कृदन्त; √जन्) + विस्मय (प्रातिपदिक) + उन्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुष (विस्मयेन उन्मुखाः, संजातः विस्मयः येषाम्)
मुनीश्वराःlords among sages
मुनीश्वराः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (मुनीनां ईश्वराः)
कृपाविष्टाःfilled with compassion
कृपाविष्टाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृपा (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त; आ+√विश्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (कृपया आविष्टाः)
इन्द्राद्याःIndra and others
इन्द्राद्याः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (इन्द्रः आदिः येषाम्)
हृष्टमानसाःwith delighted minds
हृष्टमानसाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (कृदन्त; √हृष्) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (हृष्टं मानसं येषाम्)
स्तुतिम्praise/hymn
स्तुतिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootस्तुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आरेभिरेthey began
आरेभिरे:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootआ + √रभ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
कर्तुम्to perform
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), ‘to do/perform’
तेजसाby (his) radiance/splendor
तेजसा:
Karaṇa (Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive/Relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (gen. sg.)
तोषिताःbeing pleased/satisfied
तोषिताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Root√तुष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
Speaker

Narrator (contextual; prior narration in the chapter)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śūdra (questioner)

Visual Art Cues

Scene: A radiant, beautiful being moves among assembled ṛṣis; Indra and devas stand with folded hands, beginning hymns; sages’ faces uplifted in astonishment, compassion softening their gaze.

Characters & Entities
I
Indra
M
Munīśvarāḥ

FAQs

True darśana culminates in stuti—when the heart is moved by divine splendor, praise naturally arises.

The verse functions within the chapter’s tīrtha-māhātmya frame, emphasizing the sacred event (darśana and stuti) rather than a named geography in this line.

The implied devotional act is stuti (hymnic praise); no formal rite like snāna or dāna is specified here.

←Previous Verse
Next Verse→