Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

हरतीर्थमिति ख्यातं पुण्यं लोके भविष्यति । इत्युक्त्वा तां प्रणम्याथ तत्रैवांतरधीयत

haratīrthamiti khyātaṃ puṇyaṃ loke bhaviṣyati | ityuktvā tāṃ praṇamyātha tatraivāṃtaradhīyata

“یہ دنیا میں ‘ہَر تیرتھ’ کے نام سے مشہور ہوگا، ایک بابرکت مقام۔” یہ کہہ کر اس نے اسے نمسکار کیا اور اسی جگہ غائب ہو گیا۔

हरतीर्थम्(named) Hara-tīrtha
हरतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहरतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular); समासः—हरत् + तीर्थ (षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः, नामरूपेण)
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative particle)
ख्यातम्known/called
ख्यातम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular); अर्थः—प्रसिद्धम् (known/called)
पुण्यम्merit; holy (thing)
पुण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc., Singular)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Locative, Singular)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having said)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
प्रणम्यhaving bowed (to)
प्रणम्य:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र + नम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive); अर्थः—प्रणमित्वा (having bowed)
अथthen
अथ:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अन्तरधीयतdisappeared
अन्तरधीयत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअन्तर् + धा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular); अर्थः—अन्तर्धानम् अकरोत् (disappeared)

Gālava (narration of Śiva’s act)

Tirtha: Haratīrtha

Type: tirtha

Listener: the unnamed female figure

Scene: Śiva proclaims: ‘It will be famed as Haratīrtha’; he bows to her and vanishes at that very spot, leaving a charged emptiness over the waterbank.

H
Hara-tīrtha
H
Hara (Śiva)

FAQs

A tīrtha becomes authoritative through divine proclamation; sacred geography is validated by Īśvara’s word and presence.

Hara-tīrtha (Haratīrtha) is explicitly named as the renowned, merit-giving sacred ford.

No new prescription is added here beyond the prior snāna teaching; this verse establishes the tīrtha’s name and fame.