Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

यः पठेदविरोधेन मायामानविवर्जितः । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

Transliteration

yaḥ paṭhedavirodhena māyāmānavivarjitaḥ | sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra gatvā na śocati

Translation

جو کوئی جھگڑے اور مخالفت کے بغیر، فریب و مایا اور غرور سے پاک ہو کر اس کا پاٹھ کرے، وہ اُس اعلیٰ مقام کو پہنچتا ہے جہاں جا کر پھر غم نہیں رہتا۔

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (m. nom. sg.)

• पठेत्: would recite, should read
• पठेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (3rd sg. opt. P.)

• अविरोधेन: without opposition/contradiction, harmoniously
• अविरोधेन: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: अविरोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (m. instr. sg.); भाववाचक (manner)

• माया-मान-विवर्जितः: free from deceit and pride
• माया-मान-विवर्जितः: Visheshana (Qualifier of ‘yaḥ’/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: माया (प्रातिपदिक) + मान (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (m. nom. sg.); ‘माया-मान’ = द्वन्द्व (two faults), ‘विवर्जित’ = क्त-प्रत्ययान्त (devoid of)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (m. nom. sg.)

• याति: goes, attains
• याति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (3rd sg. pres. P.)

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (n. acc. sg.)

• स्थानम्: abode, place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (n. acc. sg.)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative locative adverb ‘where’)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund) ‘having gone’

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• शोचति: grieves
• शोचति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (3rd sg. pres. P.)

Speaker

Narrator within the Tīrthamāhātmya frame (deductive: Sūta/Lomaharṣaṇa to sages)

Visual Art Cues

Scene: A humble reciter sits plainly, head bowed, chanting without ostentation; shadowy figures of pride and deceit fade away; a luminous ‘nirśoka’ realm is hinted beyond.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred recitation bears fruit when matched with inner discipline—non-contentiousness, humility, and freedom from deceit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it universalizes the fruit of the teaching within the larger tīrtha discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāṭha (recitation) with the stated moral conditions: avirodha (no quarrel), and absence of māyā (deceit) and māna (pride).