Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 98

Devanagari script

अनंतवैभवोऽनंतोऽनंतधामाऽस्यनंतकः । अनंतः सर्वभंगाय कुरुषे रूपमद्भुतम्

Transliteration

anaṃtavaibhavo'naṃto'naṃtadhāmā'syanaṃtakaḥ | anaṃtaḥ sarvabhaṃgāya kuruṣe rūpamadbhutam

Translation

تو جلال میں بھی لامحدود ہے، ذات میں بھی لامحدود، اور اپنے دھام میں بھی لامحدود—اے اَنَنت! تو بے کنار ہو کر، سب کی تحلیل کے لیے ایک عجیب و شاندار روپ اختیار کرتا ہے۔

Word by Word

• अनन्तवैभवः: of endless glory
• अनन्तवैभवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक) + वैभव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘अनन्तं वैभवम् यस्य’/‘अनन्तं वैभवम्’); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• अनन्तः: endless
• अनन्तः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• अनन्तधामा: whose abode is infinite
• अनन्तधामा: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक) + धामन्/धाम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘अनन्तं धाम यस्य’); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• असि: you are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular)

• अनन्तकः: the infinite one
• अनन्तकः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनन्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• अनन्तः: endless
• अनन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• सर्वभङ्गाय: for the dissolution of all
• सर्वभङ्गाय: Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + भङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारयार्थ: ‘सर्वस्य भङ्गः’); पुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन (singular)

• कुरुषे: you make/assume
• कुरुषे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular); आत्मनेपद

• रूपम्: a form
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)

• अद्भुतम्: wonderful
• अद्भुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)

Speaker

Nārada (contextual attribution within Brahma–Nārada-saṃvāda)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Infinite Lord with an immeasurable aura; around Him, forms dissolve—mountains, cities, beings turning into light or water—yet the Lord remains serene, ‘wondrous’ rather than terrifying.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Infinite assumes form not out of limitation, but to uphold cosmic order—including dissolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

It occurs in the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse supports meditative praise of Śiva as Ananta.