Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

ऊर्जशुक्लचतुर्दश्यां प्रसन्ना गिरिजा तदा । समाप्तव्रतचर्यः स ईश्वरोऽपि तदा बभौ

Transliteration

ūrjaśuklacaturdaśyāṃ prasannā girijā tadā | samāptavratacaryaḥ sa īśvaro'pi tadā babhau

Translation

اُرجا (کارتک) کے شُکل چتُردشی کے دن گریجا مہربان ہوئیں؛ اور پروردگار بھی اسی وقت جگمگا اٹھے، کہ ان کی ورت کی ریاضت پوری ہو چکی تھی۔

Word by Word

• ऊर्ज: of Ūrja (Kārttika month)
• ऊर्ज: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; मासविशेषः (कार्त्तिकः)

• शुक्लचतुर्दश्याम्: on the bright fortnight’s fourteenth (tithi)
• शुक्लचतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः तत्पुरुषः ‘शुक्लपक्षस्य चतुर्दशी’

• प्रसन्ना: pleased, gracious
• प्रसन्ना: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गिरिजा: Girijā (Pārvatī)
• गिरिजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरिजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पार्वती

• तदा: then
• तदा: None
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• समाप्तव्रतचर्यः: whose vow-observance was completed
• समाप्तव्रतचर्यः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आप् (धातु)→समाप्त (कृदन्त) + व्रत (प्रातिपदिक) + चर्या (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः ‘समाप्ता व्रतचर्या यस्य’ (completed-vow-observance)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• ईश्वरः: the Lord (Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: None
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)

• तदा: then
• तदा: None
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (then)

• बभौ: became, appeared
• बभौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the Ṛṣis (deduced; speaker not explicit in snippet)

Visual Art Cues

Scene: On Kārttika śukla caturdaśī, Pārvatī becomes gracious; Śiva shines with completed vow—both radiant, poised for a revelation or boon.

Characters & Entities

• Girijā (Pārvatī)
• Īśvara (Śiva)
• Ūrja (Kārttika month)
• Śukla Caturdaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disciplined vrata-observance culminating on an auspicious tithi brings divine grace—Pārvatī’s favor and Śiva’s radiance signify fulfilled dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is the Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya (Adhyāya 254); the particular tīrtha name is not explicitly stated in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A vrata is referenced as being completed, and the timing is specified: Ūrja/Kārttika Śukla Caturdaśī.