Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 40

Devanagari script

षष्ठी स्याद्देवगांधारी श्रीरागत्य प्रिया इमाः । आन्दोला कौशिकी चैव तथा चरममंजरी

Transliteration

ṣaṣṭhī syāddevagāṃdhārī śrīrāgatya priyā imāḥ | āndolā kauśikī caiva tathā caramamaṃjarī

Translation

چھٹی دیوگاندھاری ہے۔ یہ سب شری راگ کو محبوب ہیں؛ نیز آندولا، کوشکی اور چرممنجری بھی (انہی میں) ہیں۔

Word by Word

• षष्ठी: the sixth (one)
• षष्ठी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: षष्ठी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम/क्रमवाचक (the sixth)

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; अर्थः: 'would be/is to be'

• देवगांधारी: Devagāndhārī
• देवगांधारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + गांधारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देव-गांधारी इति तत्पुरुषः; नाम

• श्रीरागत्य: (called) Śrīrāga
• श्रीरागत्य: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रीराग (प्रातिपदिक) + इत्य (अव्यय/उपपद)
• Form: अव्यय; 'इति' अर्थे पाठभेदः/सन्धिः: श्रीराग इति (thus called 'Śrīrāga')

• प्रिया: dear/beloved
• प्रिया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (dear/beloved)

• इमाः: these (feminine, plural)
• इमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• आन्दोला: Āndolā
• आन्दोला: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आन्दोला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• कौशिकी: Kauśikī
• कौशिकी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौशिकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis: 'indeed/just')

• तथा: also/likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: 'thus/also')

• चरममंजरी: Caramamañjarī
• चरममंजरी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरम (प्रातिपदिक) + मंजरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (चरमा मंजरी) ; नाम

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Śrīrāga personified as a regal male deity of music, surrounded by beloved rāginīs—Devagāndhārī as the sixth, with Āndolā, Kauśikī, and Caramamañjarī—each depicted with distinct instrument and gesture, forming a devotional ensemble.

Characters & Entities

• Devagāndhārī
• Śrīrāga
• Āndolā
• Kauśikī
• Caramamañjarī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

By placing musical forms within a sacred genealogy, the text frames aesthetic tradition as a vehicle of dharma and divine remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated.