Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 100

Devanagari script

यः शिवः स स्वयं विष्णुर्यो विष्णुः स सदाशिवः । इत्यभेदमतिर्जाता स्वल्पा नस्त्वत्प्रसादतः

Transliteration

yaḥ śivaḥ sa svayaṃ viṣṇuryo viṣṇuḥ sa sadāśivaḥ | ityabhedamatirjātā svalpā nastvatprasādataḥ

Translation

جو شیوا ہے وہی یقیناً وشنو ہے، اور جو وشنو ہے وہی سداشیو ہے۔ آپ کے پرساد سے ہمارے اندر—اگرچہ تھوڑا ہی سہی—عدمِ تفریق کی سمجھ پیدا ہوئی ہے۔

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• शिवः: Śiva
• शिवः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• सः: he
• सः: Karta (Correlative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (emphatic adverb: himself)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Predicate nominal (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• सः: he
• सः: Karta (Correlative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• सदाशिवः: Sadāśiva
• सदाशिवः: Predicate nominal (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सदा (अव्यय) + शिव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘सदा शिवः’); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• इति: thus
• इति: Discourse marker (Nipāta/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-निपात (quotative particle)

• अभेदमतिः: the thought of non-difference
• अभेदमतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अभेद (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘अभेदस्य मतिः’); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• जाता: has arisen
• जाता: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used predicatively); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (agreeing with ‘मतिः’)

• स्वल्पा: small/limited
• स्वल्पा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वल्प (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (singular)

• नः: of us/our
• नः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (plural)

• त्वत्प्रसादतः: from your grace
• त्वत्प्रसादतः: Apadana (Cause/source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘त्वत्-प्रसादः’); पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन (singular); हेतौ (ablative of cause)

Speaker

Nārada (contextual attribution within Brahma–Nārada-saṃvāda)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nārada (frame); pilgrims/devotees (implied)

Visual Art Cues

Scene: A didactic devotional moment: devotees realize, by Devī’s grace, that Śiva and Viṣṇu are non-different; a symbolic Hari-Hara form or paired icons appear in a shrine setting.

Characters & Entities

• Śiva
• Viṣṇu
• Sadāśiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sectarian divisions dissolve when one recognizes the essential unity of Śiva and Viṣṇu through grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The statement occurs within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse teaches philosophical reconciliation (abheda-buddhi).