Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 44

सेविताः सकला वृक्षा श्चातुर्मास्ये विशेषतः । तुलसी सेविता येन सर्ववल्यश्च सेविताः

sevitāḥ sakalā vṛkṣā ścāturmāsye viśeṣataḥ | tulasī sevitā yena sarvavalyaśca sevitāḥ

جس نے مقدّس تُلسی کی خدمت کی، گویا اس نے تمام درختوں کی خدمت کر لی—خصوصاً چاتُرمَاسی کے موسم میں؛ اور اسی سے سب بیلیں بھی خدمت پاتی ہیں۔

सेविताःare served/worshipped
सेविताः:
Kriya (Predicate in passive sense/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसेवित (कृदन्त; √सेव्)
Formभूतकृत्-प्रत्ययान्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; वृक्षाः इति विशेष्यः
सकलाःall
सकलाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे (masc. agreeing with वृक्षाः), प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masc.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्
चातुर्मास्येin Cāturmāsya
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम् (neut.), सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषणम् (adverb), प्रकारार्थे (especially)
तुलसीTulasī (holy basil)
तुलसी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतुलसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (fem.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
सेविताis served/worshipped
सेविता:
Kriya (Predicate in passive sense/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसेवित (कृदन्त; √सेव्)
Formभूतकृत्-प्रत्ययान्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तुलसी इति विशेष्यः
येनby whom
येन:
Karana (Agent/means in passive/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
सर्ववल्यःall creepers
सर्ववल्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व + वल्ली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (fem.), प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः: सर्वाः वल्ल्यः (all creepers)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
सेविताःare served/worshipped
सेविताः:
Kriya (Predicate in passive sense/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसेवित (कृदन्त; √सेव्)
Formभूतकृत्-प्रत्ययान्तः, स्त्रीलिङ्गे (fem. agreeing with वल्यः), प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Skanda (deduced)

Scene: A devotee gently tending a lush Tulasī plant in a courtyard shrine (vṛndāvana), with surrounding trees and creepers subtly shown as ‘included’ in the merit; monsoon clouds indicate Cāturmāsya.

T
Tulasī
C
Cāturmāsya
T
Trees
V
Vines/Creepers

FAQs

A single focused devotion—service to Tulasī—symbolically encompasses reverence to the entire sacred natural order.

The emphasis remains on sacred flora (especially Tulasī) as a portable tīrtha within the Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha-mahātmya.

Sevā of Tulasī, particularly in Cāturmāsya, is recommended as a comprehensive devotional act.