Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

कामप्रदश्च भक्तानां चातुर्मास्ये विशेषतः । निम्नगा गंडकीनाम ब्रह्मणो दयिता सुता

Transliteration

kāmapradaśca bhaktānāṃ cāturmāsye viśeṣataḥ | nimnagā gaṃḍakīnāma brahmaṇo dayitā sutā

Translation

خصوصاً مقدس چاتُرمَاسْیَ کے زمانے میں وہ بھکتوں کو من چاہے ور (نعمتیں) عطا کرتی ہے۔ گنڈکی نامی وہ ندی برہما کی محبوب بیٹی ہے۔

Word by Word

• कामप्रदः: giver of desires/boons
• कामप्रदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: काम + प्रद (प्रातिपदिक; काम-प्रद)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (कर्म-तत्पुरुषः: कामान् प्रददाति)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• भक्तानाम्: of devotees
• भक्तानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6/षष्ठी), बहुवचन

• चातुर्मास्ये: in the four-month period (Cāturmāsya)
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक; चातुर् + मास्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), एकवचन; द्विगुसमासः (चतुर्-मास)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकार/विशेषणार्थक क्रियाविशेषण)

• निम्नगा: river (that goes low/downward)
• निम्नगा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निम्न + गा (प्रातिपदिक; निम्न-गा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयसमासः

• गण्डकी: Gandakī (river)
• गण्डकी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण्डकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय (नाम-शब्दः; संज्ञासूचक)

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6/षष्ठी), एकवचन

• दयिता: beloved (wife)
• दयिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दयित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन

• सुता: daughter
• सुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṇḍakī

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Gaṇḍakī is praised as a boon-giving river, especially during Cāturmāsya, and identified as Brahmā’s beloved daughter—depictable as a river-goddess with Vedic lineage.

Characters & Entities

• Gaṇḍakī
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy times like Cāturmāsya amplify devotion; approaching a revered tīrtha with faith brings auspicious fulfilment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaṇḍakī River, celebrated as a supremely meritorious sacred river connected with Vaiṣṇava sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Cāturmāsya-focused devotion is implied—observances such as tīrtha-snāna, worship, and vows performed in this season.