Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

सर्वकामप्रदं प्रोक्तं महापातकनाशनम् । त्रीणि पत्राणि पालाशे मध्यमं विष्णुशापितम्

Transliteration

sarvakāmapradaṃ proktaṃ mahāpātakanāśanam | trīṇi patrāṇi pālāśe madhyamaṃ viṣṇuśāpitam

Translation

اسے سب کامناؤں کو پورا کرنے والا اور بڑے پاپوں کو مٹانے والا کہا گیا ہے۔ پلاش میں تین پتے ہوتے ہیں؛ بیچ والا پتّا وشنو کے شاپ سے نشان زدہ بتایا گیا ہے۔

Word by Word

• सर्व: all
• सर्व: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग (compound member)

• काम: desires
• काम: Sambandha (Object within compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग (compound member)

• प्रदम्: granting all desires
• प्रदम्: Samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: √दा (धातु) + क (कर्तृ/विशेषण)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपपद-तत्पुरुषः: (सर्व)कामान् प्रददाति इति

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Kriyā (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु) + प्र + क्त
• Form: भूतकृदन्तः (past passive participle), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• महा: great
• महा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग (compound member)

• पातक: sin
• पातक: Sambandha (Object within compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग (compound member)

• नाशनम्: destroyer of great sins
• नाशनम्: Samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: √नश् (धातु) + ल्युट् (भाववाचक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: महापातकस्य नाशनम्

• त्रीणि: three
• त्रीणि: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• पत्राणि: leaves
• पत्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• पालाशे: on/in the palāśa (tree)
• पालाशे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पालाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• मध्यमम्: the middle (one)
• मध्यमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मध्यम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• विष्णु: Viṣṇu
• विष्णु: Sambandha (Agent within compound/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग (compound member)

• शापितम्: cursed by Viṣṇu
• शापितम्: Samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: √शप् (धातु) + क्त
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः; तत्पुरुषः: विष्णुना शापितम्

Speaker

Vāṇī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Palāśa-vṛkṣa (Brahma-vṛkṣa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Narrative audience within the Brahmā–Nārada framed discourse

Visual Art Cues

Scene: A palāśa branch with three distinct leaves is shown as a sacred diagram; the middle leaf subtly marked as ‘cursed’ while devotees carefully select leaves for ritual use; aura of mystery around Viṣṇu’s decree.

Characters & Entities

• Palāśa (Butea monosperma)
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred service to the palāśa is portrayed as both wish-fulfilling and sin-destroying, emphasizing faith expressed through dharmic reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The focus is the māhātmya of the palāśa itself within a tīrtha-context; the verse does not specify a named pilgrimage town.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implied ritual caution/teaching about the palāśa’s three leaves (noting the ‘middle leaf’ tradition) relevant for offerings and sacred use.