Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां पवित्रो मंगलान्वितः । मुक्तिदो रोपितो ध्यातश्चातुर्मास्येऽघनाशनः

Transliteration

aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ pavitro maṃgalānvitaḥ | muktido ropito dhyātaścāturmāsye'ghanāśanaḥ

Translation

تمام درختوں میں اشوتھ (پیپل) پاکیزہ اور سراسر مبارک ہے۔ اسے لگایا جائے اور اس پر دھیان کیا جائے—خصوصاً چاتُرمَاسیہ میں—تو یہ مکتی دیتا اور گناہوں کا ناش کرتا ہے۔

Word by Word

• अश्वत्थः: the aśvattha (sacred fig) tree
• अश्वत्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अश्वत्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• सर्ववृक्षाणाम्: of all trees
• सर्ववृक्षाणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)

• पवित्रः: pure, sacred
• पवित्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पवित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) अश्वत्थस्य

• मङ्गलान्वितः: endowed with auspiciousness
• मङ्गलान्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मङ्गल + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective)

• मुक्तिदः: giver of liberation
• मुक्तिदः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुक्ति + द (√दा धातु, कृत्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृतान्त-विशेषण (giver of liberation)

• रोपितः: planted
• रोपितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √रुप्/रोप् (धातु) + क्त (past passive participle)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), कर्मणि; विशेषण

• ध्यातः: meditated upon
• ध्यातः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √ध्यै (धातु) + क्त (past passive participle)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), कर्मणि; विशेषण

• चातुर्मास्ये: in the Cāturmāsya (four-month period)
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Location/Time locus अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• अघनाशनः: destroyer of sin
• अघनाशनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अघ + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Brahmā (deduced from 'Brahma–Nārada saṃvāda' colophon context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aśvattha

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A serene Aśvattha radiates auspiciousness; a devotee meditates at its base during Cāturmāsya, with symbols of liberation subtly implied (light, upward birds).

Characters & Entities

• Aśvattha (Pippala)
• Cāturmāsya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Aśvattha-sevā unites outer dharma (planting) with inner dharma (dhyāna), culminating in purification and mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Aśvattha is praised as a portable tīrtha—an auspicious sacred presence wherever it is planted and revered.

What ritualistic prescription is mentioned?

Planting (ropaṇa) and meditation (dhyāna) on the Aśvattha, with special emphasis during Cāturmāsya.