Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

चातुर्मास्येऽर्चिता यैस्त्वं बिल्वपत्रैर्विशेषतः । तेषां वांछितसिद्ध्यर्थं जाता कामदुघा स्वयम्

Transliteration

cāturmāsye'rcitā yaistvaṃ bilvapatrairviśeṣataḥ | teṣāṃ vāṃchitasiddhyarthaṃ jātā kāmadughā svayam

Translation

جو لوگ چاتُرمَاسیہ میں، خصوصاً بیل کے پتّوں سے، تیری پوجا کرتے ہیں—ان کی مطلوبہ کامیابیوں کے لیے تو خود ہی کامدھینو بن کر ظاہر ہوتی ہے۔

Word by Word

• चातुर्मास्ये: in the four-month period (Cāturmāsya)
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालवाचकः; तत्पुरुषः (चतुर्णां मासानां समाहारः/अवधिः)

• अर्चिता: worshipped
• अर्चिता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘पूजिता/अर्चिता’

• यैः: by whom
• यैः: Kartr-karana (Agent-instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• बिल्वपत्रैः: with bilva leaves
• बिल्वपत्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बिल्व-पत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: रीत्यर्थक-अव्यय (adverb: especially/particularly)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• वाञ्छितसिद्ध्यर्थम्: for the sake of desired accomplishment
• वाञ्छितसिद्ध्यर्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: वाञ्छित-सिद्धि-अर्थ (प्रातिपदिक; vāñchita + siddhi + artha)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनवाचकः; तत्पुरुषः (वाञ्छितायाः सिद्धेः अर्थम् = for desired success)

• जाता: has become/arisen
• जाता: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle, active sense), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कामदुघा: the wish-fulfilling cow (one who yields desires)
• कामदुघा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काम-दुघ (प्रातिपदिक; kāma + dugh)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (कामान् दोग्धि/दुह्यति)

• स्वयम्: by herself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वतन्त्रताबोधक-अव्यय (indeclinable: oneself/by oneself)

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee in the rainy-season Cāturmāsya offers bilva leaves at a sanctum where Umā-Maheśvara are worshipped; the Devī’s grace is visualized as a luminous kāmadhenu emerging to grant boons.

Characters & Entities

• Devī
• Cāturmāsya
• Bilva
• Kāmadughā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right time (Cāturmāsya) joined with sincere offering (bilva-patra pūjā) makes divine grace especially accessible and fruitful.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; the emphasis is on seasonal sacred observance within the māhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship Devī during Cāturmāsya, particularly offering bilva leaves, for the fulfillment of desired siddhis.