Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

प्रहृष्टो भगवान्रुद्रो ददौ तेषां शुभा मतिम् । ततः संमंत्र्य ते देवा वह्निं स्तुत्वा यथार्थतः

Transliteration

prahṛṣṭo bhagavānrudro dadau teṣāṃ śubhā matim | tataḥ saṃmaṃtrya te devā vahniṃ stutvā yathārthataḥ

Translation

خوش ہو کر بھگوان رودر نے اُنہیں نیک ارادہ عطا کیا۔ پھر اُن دیوتاؤں نے باہم مشورہ کر کے، رسم کے مطابق اور سچائی کے ساتھ اگنی دیو کی ستوتی کی۔

Word by Word

• प्रहृष्टः: delighted
• प्रहृष्टः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-हृष् (धातु) + प्रहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to भगवान्

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada

• तेषाम्: to them / of them
• तेषाम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; genitive plural

• शुभाम्: auspicious
• शुभाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; agrees with मतिम्

• मतिम्: counsel/understanding
• मतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: काल/अनन्तरवाचक-अव्यय; adverb

• संमंत्र्य: having consulted
• संमंत्र्य: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्-मन्त्र् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); having consulted/deliberated

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; nominative plural

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; nominative plural

• वह्निम्: Agni (Fire)
• वह्निम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular

• स्तुत्वा: having praised
• स्तुत्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); having praised

• यथार्थतः: truly/as it is
• यथार्थतः: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथार्थतः (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय; adverb

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant Rudra, pleased, bestows an auspicious resolve upon assembled devas; the devas then stand in reverent formation, offering precise hymns to Agni as ritual fire.

Characters & Entities

• Rudra
• Agni (Vahni)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace guides action through auspicious understanding, and righteous undertakings proceed with truthful praise and proper deliberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; it advances the narrative within the Tīrthamāhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti (hymnic praise) of Agni as part of a purposeful, ritually aligned divine plan.