Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

Devanagari script

तां ज्ञात्वा तपसा शुद्धां कर्मभावैः परीक्षितैः । ततो दिव्यवपुर्भूत्वा करे जग्राह पार्वतीम्

Transliteration

tāṃ jñātvā tapasā śuddhāṃ karmabhāvaiḥ parīkṣitaiḥ | tato divyavapurbhūtvā kare jagrāha pārvatīm

Translation

اُسے تپسیا سے پاک اور اپنے اعمال و نیت میں آزمودہ جان کر، اُس نے نورانی دیویہ روپ دھارا اور پاروتی کا ہاتھ تھام لیا۔

Word by Word

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• ज्ञात्वा: having known/recognized
• ज्ञात्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund) ‘ज्ञात्वा’

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• शुद्धाम्: purified
• शुद्धाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (ताम्)

• कर्मभावैः: by the states/ways of actions
• कर्मभावैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कर्म + भाव (प्रातिपदिकानि)
• Form: तत्पुरुषसमासः (कर्मणां भावैः/कर्मभावैः); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• परीक्षितैः: tested/examined
• परीक्षितैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: परि-ईक्ष् (धातु) → परीक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणम् (कर्मभावैः)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय

• दिव्यवपुः: a divine body/form
• दिव्यवपुः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्य + वपुस् (प्रातिपदिकानि)
• Form: कर्मधारयसमासः (दिव्यं वपुः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (भूत्वा इत्यस्य कर्म)

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• करे: in (his) hand
• करे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• जग्राह: took/held
• जग्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• पार्वतीम्: Pārvatī
• पार्वतीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Speaker

Deductive (Nāgara Khaṇḍa Tīrthamāhātmya narration; likely Sūta/Lomaharṣaṇa speaking to sages)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva’s disguise dissolves into a radiant divine form—crescent moon, matted locks, third eye, serpents and ornaments—then he gently takes Pārvatī’s hand; the tīrtha glows, devas unseen shower subtle flowers.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śiva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worthiness is confirmed by tapas (discipline) and tested conduct; divine grace follows proven purity and intent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sits inside a Tīrthamāhātmya setting (sacred-geography frame), but the specific tīrtha name is not stated within the verse itself.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it describes the auspicious act of hand-taking (a precursor to pāṇigraha in the marriage rite).