Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38
Devanagari script
यो यस्य हीनो वर्णेन स चाष्टादशमो नरः । सर्वासां प्रकृतीनां च उत्तमा मध्यमाः समाः
Transliteration
yo yasya hīno varṇena sa cāṣṭādaśamo naraḥ | sarvāsāṃ prakṛtīnāṃ ca uttamā madhyamāḥ samāḥ
Translation
جو شخص ورن کے اعتبار سے دوسرے سے کمتر ہو، وہ اس ترتیب میں اٹھارہواں شمار ہوتا ہے؛ اور تمام طبعی گروہوں میں ‘اعلیٰ’ اور ‘اوسط’ کو اس درجہ بندی میں ہم پایہ سمجھا گیا ہے۔
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
यस्यof whom; whose
यस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
हीनःdeficient; inferior
हीनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
वर्णेनby caste/class (varna)
वर्णेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-भाव (by/with respect to)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अन्वयार्थक-निपात
अष्टादशमःeighteenth
अष्टादशमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टादशम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
नरःman; person
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वासाम्of all
सर्वासाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; विशेषण
प्रकृतीनाम्of the categories/natures
प्रकृतीनाम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
उत्तमाःbest; superior
उत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (समाः इत्यस्य)
मध्यमाःmiddling; intermediate
मध्यमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
समाःare equal/alike
समाः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)
Speaker
Unspecified (Nāgarakhaṇḍa narrative voice within Tīrthamāhātmya)
Visual Art Cues
Scene: A seated ācārya or dharma-vaktā gestures to a palm-leaf chart showing graded categories of people, with listeners from varied occupations seated respectfully in rows.
FAQs
It concludes a classificatory scheme discussed in the chapter, reflecting textual social taxonomy rather than a tīrtha-ritual.
No tīrtha is named in this verse.
None.