Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

सदा विष्णुशिवादीनां ये भक्तास्ते नराः सदा । देववद्दिवि दीव्यंति चातुर्मास्ये विशेषतः

Transliteration

sadā viṣṇuśivādīnāṃ ye bhaktāste narāḥ sadā | devavaddivi dīvyaṃti cāturmāsye viśeṣataḥ

Translation

جو لوگ ہمیشہ وشنو، شِو اور دیگر دیوتاؤں کے بھکت ہیں، وہ بھکت سدا دیوتاؤں کی مانند سوَرگ میں درخشاں ہوتے ہیں، خصوصاً چاتُرمَاسیہ کے مقدس ورت و آداب کے سبب۔

Word by Word

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (always)

• विष्णु-शिव-आदीनाम्: of Viṣṇu, Śiva, and others
• विष्णु-शिव-आदीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + शिव (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘विष्णुशिवादि’ = Viṣṇu, Śiva, etc.

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)

• भक्ताः: devotees
• भक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक; ppp of √भज्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; निर्देशार्थक सर्वनाम (correlative)

• नराः: men/persons
• नराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (always)

• देववत्: like gods
• देववत्: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: देव (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित; अव्ययार्थ)
• Form: वतिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverb: like/as)

• दिवि: in heaven
• दिवि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• दीव्यन्ति: they sport/shine/enjoy
• दीव्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दिव् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• चातुर्मास्ये: in the Cāturmāsya period
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘during Cāturmāsya’

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्ययार्थ)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (especially)

Speaker

Brahmā (in Brahmā–Nārada dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: Devotees performing Cāturmāsya worship before a shared Hari-Hara sanctum; their bodies emit a gentle divine radiance, with celestial beings above acknowledging them.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady devotion to major deities, strengthened by Cāturmāsya discipline, yields exalted spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse appears within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya stream of Nāgara-khaṇḍa’s Tīrtha-māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance of Cāturmāsya (a four-month sacred period of vows/discipline) is highlighted as especially meritorious.