Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

स विष्णु वल्लभो दीपः सर्वदा पापहारकः । चातुर्मास्ये विशेषेण कामनासिद्धिकारकः

Transliteration

sa viṣṇu vallabho dīpaḥ sarvadā pāpahārakaḥ | cāturmāsye viśeṣeṇa kāmanāsiddhikārakaḥ

Translation

وہ چراغ جو وشنو کو محبوب ہے، ہمیشہ گناہوں کو دور کرتا ہے؛ اور چاتُرمَاسیہ میں خاص طور پر آرزوؤں کی تکمیل کا سبب بن جاتا ہے۔

Word by Word

• सः: he/that (lamp)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• विष्णु-वल्लभः: dear to Viṣṇu
• विष्णु-वल्लभः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः वल्लभः = dear to Viṣṇu)

• दीपः: lamp
• दीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• पापहारकः: remover of sins
• पापहारकः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + हारक (कृदन्त-प्रातिपदिक; √हृ (धातु) + ण्वुल्/अक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापस्य हारकः = remover of sin)

• चातुर्मास्ये: in the Cāturmāsya (four-month period)
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे प्रयोगः (used adverbially: 'especially')

• कामना-सिद्धि-कारकः: causing the fulfillment of desires
• कामना-सिद्धि-कारकः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कामना (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुष-समासः (कामनायाः सिद्धेः कारकः = cause of fulfillment of desires)

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇu-dīpa (rite-centered)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: A devotee lights a lamp before Viṣṇu; dark smoke-like forms of sin dissolve into the lamp’s radiance; during monsoon months, the temple glows with rows of lamps symbolizing intensified fruit.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Cāturmāsya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional offerings like lighting a lamp are not symbolic alone; they are presented as concrete dharmic acts that cleanse wrongdoing and support life-goals when aligned with sacred time.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse praises the act of offering a lamp to Viṣṇu (typically in a temple setting) rather than naming a particular tirtha in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offer a lamp (dīpa) to Viṣṇu, with heightened emphasis and expected fruit during the Cāturmāsya period.