Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । विष्णुभक्तिर्दृढा कार्या वेदशास्त्रविधानतः । वेदमूलमिदं सर्वं वेदो विष्णुः सनातनः

Transliteration

brahmovāca | viṣṇubhaktirdṛḍhā kāryā vedaśāstravidhānataḥ | vedamūlamidaṃ sarvaṃ vedo viṣṇuḥ sanātanaḥ

Translation

برہما نے کہا: وید اور شاستر کے احکام کے مطابق وِشنو کی بھکتی کو مضبوط کرنا چاہیے۔ یہ سب کچھ وید ہی میں جڑ رکھتا ہے؛ اور وید خود سناتن وِشنو ہے۔

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विष्णुभक्तिः: devotion to Viṣṇu
• विष्णुभक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: विष्णोः भक्ति:); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दृढा: firm
• दृढा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृढ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (भक्तिः)

• कार्या: should be practiced
• कार्या: Vidhi (Injunction/विधि)
• Type: Kridanta
• Root: कृ (धातु)
• Form: तव्यत्/यत्-अर्थे कर्तव्यता (gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be done/should be made’

• वेदशास्त्रविधानतः: according to the injunctions of Veda and Śāstra
• वेदशास्त्रविधानतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विधान (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
• Form: समास-आधारित अव्यय; ‘वेद-शास्त्र-विधान’ (निर्देश/आधार) + तस्; हेतौ/प्रमाणे (according to)

• वेदमूलम्: rooted in the Veda
• वेदमूलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + मूल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी: वेदस्य मूलम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (इदम् सर्वम्)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (इदम्)

• वेदः: the Veda
• वेदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समानााधिकरण (predicate nominative)

• सनातनः: eternal
• सनातनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (विष्णुः/वेदः)

Speaker

Brahmā

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: Brahmā teaches that steadfast Viṣṇu-bhakti must follow Veda and śāstra; the Veda is shown as radiant, merging symbolically with Viṣṇu’s form.

Characters & Entities

• Brahmā
• Viṣṇu
• Veda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is not arbitrary; it is strengthened when aligned with Vedic-scriptural discipline and reverence for the Veda as divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it provides doctrinal grounding within the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

To practice firm Viṣṇu-bhakti in accordance with Veda and śāstra—i.e., regulated worship and conduct.