Previous Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 236

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिता यां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने चातुर्मास्यमाहात्म्ये ब्रह्मनारदसंवाद इष्टवस्तुपरित्यागमहिमवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरद्वि शततमोऽध्यायः

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitā yāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye śeṣaśāyyupākhyāne cāturmāsyamāhātmye brahmanāradasaṃvāda iṣṭavastuparityāgamahimavarṇanaṃnāma ṣaṭtriṃśaduttaradvi śatatamo'dhyāyaḥ

یوں شری اسکند مہاپُران کے ایکاشیتی ساہسری سنہیتا میں، چھٹے ناگر کھنڈ کے تحت، ہاٹکیشور کْشَیتر ماہاتمیہ میں، شیش شایِی اُپاکھیان اور چاتُرمَاسیہ ماہاتمیہ میں، برہما اور نارَد کے سنواد کے ضمن میں، ‘پسندیدہ اشیا کے ترک کی عظمت کی توصیف’ نامی باب—باب 236—اختتام کو پہنچا۔

itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
śrīskāṃdein the Śrī Skanda (Purāṇa)
śrīskāṃde:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-skānda (प्रातिपदिक; श्री + स्कान्द)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
mahāpurāṇein the Mahāpurāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक; महा + पुराण)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
ekāśītisāhasryāmin the (collection) of eighty-one thousand (verses)
ekāśītisāhasryām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootekāśīti-sāhasrī (प्रातिपदिक; एकाशीतिः + साहस्री)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (qualifying saṃhitā)
saṃhitāyāmin the Saṃhitā
saṃhitāyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃhitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
ṣaṣṭhein the sixth
ṣaṣṭhe:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (qualifying khaṇḍa)
nāgarakhaṇḍein the Nāgara-khaṇḍa
nāgarakhaṇḍe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootnagara-khaṇḍa (प्रातिपदिक; नगर + खण्ड)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
hāṭakeśvarakṣetramāhātmyein the Māhātmya of the Hāṭakeśvara sacred field
hāṭakeśvarakṣetramāhātmye:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roothāṭaka-īśvara-kṣetra-māhātmya (प्रातिपदिक; हाटक + ईश्वर + क्षेत्र + माहात्म्य)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
śeṣaśāyyupākhyānein the episode called Śeṣaśāyī
śeṣaśāyyupākhyāne:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśeṣa-śāyī-upākhyāna (प्रातिपदिक; शेष + शायी + उपाख्यान)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
cāturmāsyamāhātmyein the Māhātmya of Cāturmāsya
cāturmāsyamāhātmye:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootcāturmāsya-māhātmya (प्रातिपदिक; चातुर्मास्य + माहात्म्य)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
brahmanāradasaṃvādein the dialogue of Brahmā and Nārada
brahmanāradasaṃvāde:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbrahman-nārada-saṃvāda (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + नारद + संवाद)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण
iṣṭavastuparityāgamahimavarṇanamthe description of the glory of renouncing desired objects
iṣṭavastuparityāgamahimavarṇanam:
Visheshya (Appositive/विशेष्य)
TypeNoun
Rootiṣṭa-vastu-parityāga-mahimā-varṇana (प्रातिपदिक; इष्ट + वस्तु + परित्याग + महिमा + वर्णन)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नामधेय (title element)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (Naming marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (naming particle)
ṣaṭtriṃśaduttaradviśatatamaḥthe two-hundred-and-thirty-sixth
ṣaṭtriṃśaduttaradviśatatamaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣaṭ-triṃśat-uttara-dvi-śata-tama (प्रातिपदिक; षट् + त्रिंशत् + उत्तर + द्वि + शत + तम)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ/विषय (heading subject)

Colophon (textual closure statement)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A manuscript colophon scene: scribes and reciters conclude a chapter; Brahmā and Nārada are depicted as the archetypal transmitters; a Viṣṇu Śeṣaśāyī icon presides.

S
Skanda Purāṇa
N
Nāgara Khaṇḍa
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
Ś
Śeṣaśāyī
C
Cāturmāsya
B
Brahmā
N
Nārada

FAQs

As a colophon, it summarizes the chapter’s theme: the dharmic glory of renouncing what one clings to.

Hāṭakeśvara-kṣetra is explicitly named as the sacred setting in this section of the Nāgara Khaṇḍa.

No direct rite is prescribed in the colophon; it indexes the Cāturmāsya māhātmya framework and the chapter’s topic.