Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

गोविंदस्मरणं कृत्वा पश्चात्कार्याः शुभाः क्रियाः । एष एव पितृदेवमनुष्यादिषु तृप्तिदः

goviṃdasmaraṇaṃ kṛtvā paścātkāryāḥ śubhāḥ kriyāḥ | eṣa eva pitṛdevamanuṣyādiṣu tṛptidaḥ

پہلے گووند کا سمرن کر کے پھر شُبھ کرم انجام دینے چاہییں۔ یہی سمرن پِتروں، دیوتاؤں اور انسانوں وغیرہ سب کو تسکین دینے والا ہے۔

गोविन्दस्मरणम्remembrance of Govinda
गोविन्दस्मरणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगोविन्द + स्मरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गोविन्दस्य स्मरणम्)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकाले
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-अव्यय (afterwards)
कार्याःto be performed
कार्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्य (कृदन्त; कृ धातोः यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (to be done)
शुभाःauspicious
शुभाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (क्रियाः इति विशेष्य)
क्रियाःrites/actions
क्रियाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
एषःthis
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (indeed/only)
पितृदेवमनुष्यादिषुamong ancestors, gods, humans, etc.
पितृदेवमनुष्यादिषु:
Adhikaraṇa (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ + देव + मनुष्य + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; सूची-समासः ‘पितृ-देव-मनुष्य-आदि’ + ‘-षु’
तृप्तिदःgiver of satisfaction
तृप्तिदः:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृप्ति + द (कृदन्त; दा धातोः क्विप्/द)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (तृप्तिं ददाति इति)

Unspecified (narrative instruction within Tīrthamāhātmya; likely Brahmā continuing the teaching context)

Tirtha: Saritoḥ Saṅgama (contextual)

Type: sangam

Scene: A pilgrim at the riverbank folds hands, eyes closed, silently remembering Govinda before beginning offerings; behind, family members prepare ritual vessels; the confluence glows in morning light.

G
Govinda
P
Pitṛs
D
Devas
M
Manuṣyas

FAQs

Begin all auspicious acts with remembrance of Govinda; inner devotion empowers outer ritual.

The verse sits within a Tīrthamāhātmya context but does not name a specific tīrtha in this line; it gives a general rule for sacred observances connected with pilgrimage practice.

Perform śubhāḥ kriyāḥ (auspicious rites) only after Govinda-smaraṇa; this supports pitṛ- and deva-satisfaction akin to tarpaṇa in intent.