Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 232›Shloka 232
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 232

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्याने चातुर्मास्यव्रतनियमवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरद्विशतमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhe nāgarakhaṇḍe hāṭakeśvarakṣetramāhātmye jalaśāyyupākhyāne cāturmāsyavrataniyamavarṇanaṃnāma dvātriṃśaduttaradviśatamo'dhyāyaḥ

Translation

یوں شری اسکند مہاپُران کی اکیاسی ہزار شلوکوں والی سنہتا میں، ششم کتاب ناگرکھنڈ کے ہاٹکیشور کھیتر ماہاتمیہ میں، ‘جلشایّیو’ اُپاکھیان کے ضمن میں ‘چاتُرمَاسیہ ورت کے نِیَموں کی توصیف’ نامی دو سو بتیسواں ادھیائے اختتام کو پہنچا۔

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; समाप्त्यर्थक (quotative/end marker)
श्रीस्कांदेin the revered Skanda (Purāṇa)
श्रीस्कांदे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (श्रीमान् स्कन्दः); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + पुराण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन
एकाशीतिसाहस्र्याम्in the eighty-one-thousand (verses) collection
एकाशीतिसाहस्र्याम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकाशीति + साहस्र (प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमास (एकाशीतिः सहस्राणि यस्याः); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन (agreeing with संहितायाम्)
संहितायाम्in the Saṃhitā
संहितायाम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formक्रमवाचक; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन (agreeing with खण्डे)
नागरखण्डेin the Nāgara-khaṇḍa section
नागरखण्डे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनागर + खण्ड (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; पुंलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येin the Māhātmya of the Hāṭakeśvara sacred field
हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहाटकेश्वर + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमास (हाटकेश्वरस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यम्); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन
जलशाय्युपाख्यानेin the Jalaśāyī episode/narrative
जलशाय्युपाख्याने:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजलशायी + उपाख्यान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन
चातुर्मास्यव्रतनियमवर्णनम्the description of cāturmāsya vows and rules
चातुर्मास्यव्रतनियमवर्णनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य + व्रत + नियम + वर्णन (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमास (चातुर्मास्यस्य व्रतानां नियमानां च वर्णनम्); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
नामnamed
नाम:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामधेय-निर्देशे (indeclinable: 'named/called')
द्वात्रिंशदुत्तरद्विशतमःthe 232nd
द्वात्रिंशदुत्तरद्विशतमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वात्रिंशत् + उत्तर + द्विशत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (द्विशतस्य उत्तरः द्वात्रिंशत्); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (agreeing with अध्यायः)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
Speaker

Redactional colophon (scribal/editorial closure)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A scribe completes a palm-leaf folio and writes the colophon; the manuscript bundle is tied, indicating chapter completion within the Nāgara-khaṇḍa.

Characters & Entities
S
Skanda Purāṇa
N
Nāgara Khaṇḍa
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
J
Jalaśāyyu

FAQs

This is a colophon: it preserves the scripture’s internal organization, helping devotees and scholars locate the teaching within the sacred geography narrative.

Hāṭakeśvara-kṣetra is explicitly named as the sacred region whose māhātmya frames this chapter.

No direct ritual act is prescribed here; it identifies the chapter as describing the niyamas (rules) of the Cāturmāsya vow.

←Previous Verse
Next Verse→