Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 20
Devanagari script
स नैच्छत तदा राज्यं पितृपैतामहं महत् । समागतमपि प्राज्ञो यस्मात्तद्वो वदाम्यहम्
Transliteration
sa naicchata tadā rājyaṃ pitṛpaitāmahaṃ mahat | samāgatamapi prājño yasmāttadvo vadāmyaham
Translation
اس وقت وہ دانا، باپ دادا کی عظیم سلطنت ہاتھ آنے پر بھی اسے نہ چاہتا تھا؛ اسی سبب میں تمہیں یہ حکایت سناتا ہوں۔
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; सर्वनाम
नnot
न:
Sambandha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
ऐच्छतdesired/wanted
ऐच्छत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√इष् (धातु; इच्छति)
Formलङ् (भूतकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
पितृपैतामहम्ancestral (paternal/grandpaternal)
पितृपैतामहम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपितृ + पैतामह (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषण: ‘पितृ- पितामह-सम्बन्धि’ (ancestral, of father and grandfather)
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; विशेषण
समागतम्that had come/been obtained
समागतम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + आ + √गम् (धातु; क्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘प्राप्तम्’ (having come/obtained)
अपिeven/although
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अप्यर्थे (even/also)
प्राज्ञःthe wise one
प्राज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेष्य (wise man)
यस्मात्because/from which
यस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी एकवचन; हेतुवाचक (from which/because)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; सर्वनाम
वःto you
वः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी/षष्ठी बहुवचन (enclitic; here dative sense ‘to you’)
वदामिI say/tell
वदामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा एकवचन; सर्वनाम
Speaker
Narrator of the Tīrthamāhātmya
Visual Art Cues
Scene: A wise prince turns away from a throne and royal insignia, gaze directed toward Viṣṇu or a sacred emblem; attendants astonished; mood of calm resolve.
Characters & Entities
P
Prahlāda (implied)R
Rājya (Kingship)FAQs
True wisdom is shown in detachment: even rightful power is secondary to spiritual purpose and dharma.
Not specified in this verse; it functions as moral-narrative support within the māhātmya.
None directly; it highlights inner discipline (vairāgya) rather than an external rite.