Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

भीष्म उवाच । गंगायामस्थिपातोऽत्र येषां संजायते नृणाम् । न तेषां नारको वह्निः प्रभवेन्मध्यवर्तिनाम्

bhīṣma uvāca | gaṃgāyāmasthipāto'tra yeṣāṃ saṃjāyate nṛṇām | na teṣāṃ nārako vahniḥ prabhavenmadhyavartinām

بھیشم نے کہا: جن لوگوں کی ہڈیاں یہاں گنگا میں سپردِ آب کی جاتی ہیں، اُن پر دوزخی آگ کا زور نہیں چلتا—اگرچہ وہ ورنہ عذاب کے درمیانی درجوں کے مستحق ہی کیوں نہ ہوں۔

भीष्मःBhīṣma
भीष्मः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
गंगायाम्in the Gaṅgā
गंगायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
अस्थिपातःcasting of bones
अस्थिपातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्थि + पात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—अस्थीनां पातः (तत्पुरुष)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक)
येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन (relative pronoun)
संजायतेarises; happens
संजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
not
:
Nishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध particle)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन
नारकःhellish
नारकः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वह्निः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
वह्निःfire
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रभवेत्would prevail; could affect
प्रभवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मध्यवर्तिनाम्of those who are in the middle (therein)
मध्यवर्तिनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमध्य + वर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः—मध्ये वर्तिनः (तत्पुरुष)

Bhīṣma

Tirtha: Gaṅgā

Type: river

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Bhīṣma declares the protective power of consigning bones into the Gaṅgā: the infernal fire cannot touch such persons.

B
Bhīṣma
G
Gaṅgā

FAQs

Gaṅgā-related funerary rites are praised as powerful purifiers that avert hellish consequences and uplift the departed.

The Gaṅgā tīrtha—Gaṅgā as a sacred river and pilgrimage locus within the Nāgara-khaṇḍa’s tīrtha-glorification.

Asthi-visarjana/asthi-pāta—consigning the departed’s bones/ashes into the Gaṅgā.