Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । परितुष्टोस्मि ते वत्स प्रार्थयस्व यथेप्सितम् । अदेयमपि दास्यामि तस्मात्प्रार्थय मा चिरम्

Transliteration

brahmovāca | parituṣṭosmi te vatsa prārthayasva yathepsitam | adeyamapi dāsyāmi tasmātprārthaya mā ciram

Translation

برہما نے کہا: اے بچّے، میں تجھ سے خوش ہوں؛ جو چاہے مانگ لے۔ جو دینے کے لائق بھی نہ ہو، وہ بھی دے دوں گا—اس لیے دیر نہ کر۔

Word by Word

• ब्रह्मोवाच: Brahmā said
• ब्रह्मोवाच: Kriya (Speech/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (perfect, 3rd sg); वक्तृ-निर्देशः (Brahmā said)

• परितुष्टः: fully pleased
• परितुष्टः: Visheshya (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: परि + तुष् (धातु) → परितुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; 'अस्मि' इत्यस्य विधेयम् (predicate adjective)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (present, 1st sg)

• ते: to you/for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4), एकवचन (dat sg)

• वत्स: O child/dear one
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन (voc sg)

• प्रार्थयस्व: ask/request
• प्रार्थयस्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (imperative, 2nd sg)

• यथा: as
• यथा: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/उपमानवाचक-अव्यय (as/according to)

• ईप्सितम्: the desired (boon)
• ईप्सितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईप्सित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; 'यथा' इत्यन्वयः (acc sg: what is desired)

• अदेयम्: even what is not to be given
• अदेयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + देय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त (gerundive) 'देय' with नञ्-प्रत्यय; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; 'अपि' सह (even what should not be given)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अप्यर्थक-अव्यय (even/also)

• दास्यामि: I will give
• दास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट्-लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (simple future, 1st sg)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5), एकवचन; हेतौ (therefore/from that reason)

• प्रार्थय: ask (me)
• प्रार्थय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अर्थ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (imperative, 2nd sg)

• मा: do not
• मा: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (prohibitive/negative particle: do not)

• चिरम्: for long (delay)
• चिरम्: Kala (Duration/काल)
• Type: Noun
• Root: चिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कालावधि (acc sg used adverbially: for long)

Speaker

Brahmā

Skanda Dialogue

Listener: Hiraṇyākṣa

Visual Art Cues

Scene: Brahmā seated on a lotus, four-faced, extending a boon-granting gesture; Hiraṇyākṣa stands reverent yet ambitious; the air feels charged with fate.

Characters & Entities

• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power gained through tapas can yield extraordinary boons; hence desire must be governed by dharma and discernment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a boon-granting moment in the narrative that later shapes ritual outcomes.