Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्

taṃ dṛṣṭvā tādṛśaṃ śakraṃ ditiḥ provāca sādaram | praṇataṃ saṃsthitaṃ pārśve bhayavyākulacetasam

شکر کو اس حالت میں دیکھ کر دِتی نے ادب سے کہا—وہ ایک طرف کھڑا تھا، سر جھکائے سجدہ ریز، اور اس کا دل خوف سے مضطرب تھا۔

तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिकक्रिया; धातुः—दृश्
तादृशम्such, of that kind
तादृशम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतादृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (शक्रम्)
शक्रम्Indra (Śakra)
शक्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
दितिःDiti
दितिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः—प्र
सादरम्respectfully
सादरम्:
Kriya-visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस-आदर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (Adverb)
प्रणतम्bowed down
प्रणतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तम्/शक्रम्)
संस्थितम्standing, stationed
संस्थितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तम्/शक्रम्)
पार्श्वेat the side
पार्श्वे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
भयव्याकुलचेतसम्whose mind was agitated with fear
भयव्याकुलचेतसम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय + व्याकुल + चेतस् (प्रातिपदिकानि)
Formसमासः (तत्पुरुषः; भयेन व्याकुलं चेतः यस्य/यस्य चेतः भयव्याकुलम् इति), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तम्/शक्रम्)

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa context; traditionally Sūta)

Listener: Śaunaka and sages (typical frame; not stated in the verse)

Scene: Diti, composed yet grave, addresses a diminished Indra standing aside with folded hands, head bowed, face strained by fear; the atmosphere is intimate and admonitory.

D
Diti
I
Indra (Śakra)

FAQs

Dharma includes restraint and dignified speech even toward an offender; humility opens the door to correction.

No holy site is named in this verse; it transitions into dialogue within the chapter’s larger māhātmya setting.

None; it introduces a conversational turn in the narrative.