Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 95

Devanagari script

येन तृप्तिं परां यूयं गमिष्यथ पित्रीश्वराः । अमावास्योद्भवं श्राद्धमलब्ध्वापि च वत्सरम्

Transliteration

yena tṛptiṃ parāṃ yūyaṃ gamiṣyatha pitrīśvarāḥ | amāvāsyodbhavaṃ śrāddhamalabdhvāpi ca vatsaram

Translation

اس کے ذریعے، اے پِتروں میں سردارو، تم اعلیٰ ترین تسکین پاؤ گے—اگرچہ پورے ایک سال تک اماوسیا سے وابستہ شرادھ بھی میسر نہ ہو۔

Word by Word

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचन

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पराम्: supreme, great
• पराम्: Karma (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृप्तिम्-विशेषणम्

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, बहुवचन

• गमिष्यथ: will attain/go
• गमिष्यथ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट् (Future/भविष्यत्), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• पितृ-ईश्वराः: O lords among the Pitṛs
• पितृ-ईश्वराः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणाम् ईश्वराः)

• अमावास्या-उद्भवम्: arising on Amāvāsyā (new-moon)
• अमावास्या-उद्भवम्: Karma (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमावास्या (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अमावास्यायाः उद्भवम्=arising on new-moon)

• श्राद्धम्: Śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अलब्ध्वा: without obtaining
• अलब्ध्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु) उपसर्ग: अ- (निषेध)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभाव; ‘not having obtained’

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Connective/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (अपि=even/also)

• च: and
• च: Sambandha (Connective/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• वत्सरम्: a year
• वत्सरम्: Kala (Time extent/काल)
• Type: Noun
• Root: वत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालपरिमाणे (duration)

Speaker

Brahmā (reported within Bhartṛyajña’s narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pitṛs (addressed as pitṛ-īśvarāḥ)

Visual Art Cues

Scene: A solemn śrāddha setting: a householder seated on kuśa grass facing south, offering piṇḍa and water-libations; subtle presence of Pitṛs receiving satisfaction, with a calendrical motif of amāvāsyā fading into a compensatory rite.

Characters & Entities

• Brahmā
• Pitṛs
• Amāvāsyā
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A properly timed and authorized rite can compensate for lapses caused by circumstance, sustaining Pitṛ-welfare within dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is mentioned; the verse highlights amāvāsyā-linked śrāddha and its substitute efficacy.

What ritualistic prescription is mentioned?

Brahmā indicates a method that grants Pitṛs high satisfaction even if amāvāsyā śrāddha has not been performed/available for a year.