Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

ब्राह्मण्यार्थे न सम्प्रोक्तः कथंचित्स महातपाः । ब्राह्मणस्त्वं वसिष्ठेन ततो वैरमजायत

brāhmaṇyārthe na samproktaḥ kathaṃcitsa mahātapāḥ | brāhmaṇastvaṃ vasiṣṭhena tato vairamajāyata

وہ بڑا تپسوی ہونے کے باوجود، برہمنیت کے معاملے میں وِسِشٹھ نے کسی طرح بھی اسے ‘برہمن’ تسلیم نہ کیا؛ اسی سے دشمنی پیدا ہوئی۔

ब्राह्मण्यार्थेfor the purpose of brahminhood
ब्राह्मण्यार्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण्य-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्राह्मण्यस्य अर्थः)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
सम्प्रोक्तःwas told/was instructed
सम्प्रोक्तः:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√वच् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
कथंचित्somehow
कथंचित्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथंचित् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातपस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् तपाः यस्य)
ब्राह्मणःa brahmin
ब्राह्मणः:
Predicate (Pratijna/प्रत्ययार्थ)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
वसिष्ठेनby Vasiṣṭha
वसिष्ठेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
ततःthereupon/then
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
वैरम्enmity
वैरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अजायतarose
अजायत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

Mārkaṇḍeya

Listener: Rohitāśva

Scene: Vasiṣṭha withholds acknowledgment; Viśvāmitra, austere and wounded, turns inward toward tapas—fire of resolve replacing the fire of anger.

V
Viśvāmitra
V
Vasiṣṭha

FAQs

External recognition and inner attainment can clash; Purāṇic dharma emphasizes transformation through tapas and righteous practice over mere labels.

Not specified in this verse; it continues the backstory within the tīrtha-māhātmya chapter.

None directly; it frames the emotional and dharmic tension that precedes the teaching of a vrata.