Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 61

स तत्र नित्यमारुह्य प्रयाति त्रिदशालयम् । भक्त्या परमया युक्तः सहस्राक्षं प्रवंदितुम्

sa tatra nityamāruhya prayāti tridaśālayam | bhaktyā paramayā yuktaḥ sahasrākṣaṃ pravaṃditum

وہ روزانہ اس پر سوار ہو کر تریدشوں کے دھام جاتا، اعلیٰ ترین بھکتی سے یکت ہو کر، سہسرآکش (اندر) کو پرنام کرنے کے لیے۔

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक क्रियाविशेषण) = locative adverb
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण (always)
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootआ + रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having mounted’
प्रयातिgoes
प्रयाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
त्रिदशालयम्abode of the gods
त्रिदशालयम्:
Karma (Goal/Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिदश + आलय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: त्रिदशानाम् आलयः (षष्ठी-तत्पुरुष)
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
परमयाsupreme
परमया:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘भक्त्या’ इत्यस्य विशेषणम्
युक्तःendowed/connected
युक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्
सहस्राक्षम्the thousand-eyed (Indra)
सहस्राक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः: सहस्रम् अक्षाणि यस्य सः (epithet of Indra)
प्रवन्दितुम्to salute
प्रवन्दितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootप्र + वन्द् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive): ‘to salute’

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgara Khaṇḍa context; specific speaker not explicit in snippet)

Tirtha: Tridaśālaya / Svarga (Amarāvatī implied)

Type: kshetra

Scene: The devotee mounts the vimāna each day and arrives at Indra’s celestial court, bowing with supreme devotion; the scene conveys disciplined routine elevated into the marvelous.

V
Vāṇīvatsaraka
T
Tridaśālaya
S
Sahasrākṣa (Indra)

FAQs

True bhakti seeks constancy—daily remembrance and reverence—rather than one-time display.

The ‘Tridaśālaya’ (abode of the gods/Indraloka) is presented as the destination of devotional journey.

Pravandana/Vandana—regular salutation and worshipful bowing—is the stated devotional act.