Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

एवमुक्त्वा ततः सोपि स्थापयामास शांभ वम् । लिंगं च पूजयामास त्रिकालं तपसि स्थितः

Transliteration

evamuktvā tataḥ sopi sthāpayāmāsa śāṃbha vam | liṃgaṃ ca pūjayāmāsa trikālaṃ tapasi sthitaḥ

Translation

یوں کہہ کر اس نے پھر شَامبھَو (شیوی) لِنگ کی स्थापना کی، اور تپسیا میں قائم رہتے ہوئے دن میں تینوں وقت لِنگ کی پوجا کی۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वक्रिया (having done)

• ततः: then
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Temporal/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक (then/thereafter)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• अपि: also
• अपि: Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• स्थापयामास: caused to be established; established
• स्थापयामास: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थापय (णिजन्त/causative)
• Form: लिट् (परस्मैपद, परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)

• शाम्भवम्: Śaiva; belonging to Śambhu
• शाम्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शाम्भव (प्रातिपदिक; शम्भु-सम्बन्धि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• पूजयामास: worshipped
• पूजयामास: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) → पूजय (णिजन्त/causative)
• Form: लिट् (परस्मैपद); प्रथमपुरुष, एकवचन; णिजन्त (causative)

• त्रिकालम्: at the three times (daily)
• त्रिकालम्: Kālādhi-karaṇa (Temporal adjunct/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तत्पुरुष (त्रयः कालाः यस्मिन्/त्रिषु कालेषु); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative of time)

• तपसि: in austerity; in penance
• तपसि: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• स्थितः: remaining; stationed
• स्थितः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे विशेषणवत्

Speaker

Narrative voice

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A forest-ashram clearing near a sacred water-source; the royal sage completes a Śāmbhava-liṅga installation and begins three daily worship cycles, seated in austerity with matted hair and calm gaze.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion matures through disciplined practice—establishment, worship, and sustained tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Hāṭakeśvara-associated sacred region in Nāgarakhaṇḍa is contextualized through liṅga-sthāpanā and worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā (installation) and trikāla-pūjā (worship thrice daily) while observing tapas.