Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

प्राजापत्यायुतं चापि तीर्थयात्रापरायणा । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु यानि तीर्थानि भूतले । तेषां संदर्शनात्सम्यक्ततः शुद्धिमवाप्स्यसि

prājāpatyāyutaṃ cāpi tīrthayātrāparāyaṇā | aṣṭaṣaṣṭiṣu tīrtheṣu yāni tīrthāni bhūtale | teṣāṃ saṃdarśanātsamyaktataḥ śuddhimavāpsyasi

اور تم تِیرتھ یاترا میں یکسو ہو کر دس ہزار پرَاجاپتیہ پرایَشچِت بھی کرو۔ زمین پر اڑسٹھ تِیرتھ ہیں؛ اُن کے درست طور پر درشن سے تم پھر پاکیزگی حاصل کرو گے۔

prājāpatya-āyutama prājāpatya ayuta (ten-thousand)
prājāpatya-āyutam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootprājāpatya (प्रातिपदिक) + āyuta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: प्राजापत्यस्य आयुतम्)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
tīrtha-yātrā-parāyaṇādevoted to pilgrimage to sacred places
tīrtha-yātrā-parāyaṇā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottīrtha (प्रातिपदिक) + yātrā (प्रातिपदिक) + parāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (तत्पुरुषः: तीर्थयात्रायां परायणा)
aṣṭa-ṣaṣṭiṣuin the sixty-eight
aṣṭa-ṣaṣṭiṣu:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootaṣṭa (प्रातिपदिक) + ṣaṣṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (संख्या), सप्तमी (7th), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (संख्याद्वन्द्वः: अष्ट च षष्टिः)
tīrtheṣuin (the) sacred places
tīrtheṣu:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
yāniwhich
yāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (यद्-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; सर्वनाम
tīrthānisacred places
tīrthāni:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
bhūtaleon the earth
bhūtale:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhūtala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
teṣāmof those
teṣām:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (तद्-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम
saṃdarśanātfrom seeing (them)
saṃdarśanāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootsaṃdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन
samyakproperly
samyak:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsamyak (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
tataḥthereupon/therefrom
tataḥ:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: तस्मात्/thereupon)
śuddhimpurity
śuddhim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
avāpsyasiyou will obtain
avāpsyasi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√āp (आप्) उपसर्ग: ava-
Formलृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Gautama Ṛṣi

Tirtha: Aṣṭaṣaṣṭi-tīrtha-saṅgraha (Sixty-eight tīrthas)

Type: kshetra

Scene: A pilgrim-teacher extols the merit of beholding the sixty-eight tīrthas; a mental map of India appears as a garland of sacred fords, with the pilgrim’s vow shining like a flame of tapas.

G
Gautama
P
Prājāpatya (penance category)

FAQs

Purification is achieved through both disciplined expiation and sacred travel—duly visiting tīrthas transforms the pilgrim.

The verse glorifies the broader tīrtha-network—‘sixty-eight tīrthas on earth’—as collectively purifying through proper darśana.

Ten thousand Prājāpatya penances are prescribed, together with devotion to tīrtha-yātrā and proper darśana of the sixty-eight tīrthas.