Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 208›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

स मया भगवा विष्णुर्बालभावेन संस्थितः । निजयज्ञस्यरक्षार्थं समानीतः स्वमाश्रमम् । राक्षसानां विनाशाय यज्ञकर्मविनाशिनाम्

Transliteration

sa mayā bhagavā viṣṇurbālabhāvena saṃsthitaḥ | nijayajñasyarakṣārthaṃ samānītaḥ svamāśramam | rākṣasānāṃ vināśāya yajñakarmavināśinām

Translation

وہی بھگوان وشنو، جو بالک کے بھاو میں ٹھہرے ہوئے تھے، میرے یجّیہ کی رکھشا کے لیے میرے ہی آشرم میں میرے ذریعے لائے گئے—اُن راکشسوں کے وِناش کے لیے جو یجّیہ کے کرموں کو برباد کرتے ہیں۔

Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Nominative singular; सर्वनाम
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग/सर्वनाम, तृतीया, एकवचन = Instrumental singular; कर्तृवाचक-करण (by me)
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Nominative singular; विशेष्यः ‘विष्णुः’
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = Nominative singular; ‘भगवान्’ इति विशेषणेन युक्तः
बालभावेनin a childlike state
बालभावेन:
Karana (Manner/करण)
TypeNoun
Rootबाल-भाव (प्रातिपदिक; बाल + भाव)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन = Instrumental singular; अवस्थावाचक (in the state of childhood)
संस्थितःwas present/abiding
संस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थे: स्थितः/अवस्थितः (was situated)
निजयज्ञस्यof (my) own sacrifice
निजयज्ञस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनिज-यज्ञ (प्रातिपदिक; निज + यज्ञ)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन = Genitive singular; ‘रक्षार्थम्’ इत्यस्य सम्बन्धः
रक्षार्थम्for protection
रक्षार्थम्:
Karma (Object/Purpose/कर्म)
TypeNoun
Rootरक्षा-अर्थ (प्रातिपदिक; रक्षा + अर्थ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन = Accusative singular; प्रयोजनार्थे (for protection)
समानीतःwas brought
समानीतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-आ-नी (धातु) → समानीत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थे: आनीतः (was brought)
स्वम्own
स्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन = Accusative singular; विशेषणम् ‘आश्रमम्’
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन = Accusative singular
राक्षसानाम्of the demons
राक्षसानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन = Genitive plural
विनाशायfor destruction
विनाशाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविनाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन = Dative singular; प्रयोजनार्थे (for destruction)
यज्ञकर्मविनाशिनाम्of those who destroy sacrificial rites
यज्ञकर्मविनाशिनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootयज्ञ-कर्म-विनाशिन् (प्रातिपदिक; यज्ञ + कर्म + विनाशिन्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन = Genitive plural; विशेषणम् ‘राक्षसानाम्’
Speaker

A ṛṣi associated with protecting a yajña (contextually reminiscent of Viśvāmitra’s role in the Rāmāyaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Āśrama-kṣetra (yajña-rakṣā-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The narrator (a sage) recounts bringing youthful Rāma-Viṣṇu to his hermitage to guard the yajña; rākṣasas threaten the rite; the scene is charged with protective heroism and sacred firelight.

Characters & Entities
V
Viṣṇu
R
Rākṣasas
Y
Yajña
Ā
Āśrama
R
Rāma (implied as Viṣṇu in youthful form)

FAQs

Yajña and dharma are to be safeguarded; divine power supports righteous ritual and the communities that uphold it.

The verse centers on an āśrama and sacrificial setting; the particular tīrtha name is not specified in this excerpt.

The protection and completion of a yajña is highlighted; it implies the sanctity of maintaining uninterrupted sacrificial rites.

←Previous Verse
Next Verse→