Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 63

Devanagari script

शक्रशक्र महाबाहो येषां श्राद्धं कृतं त्वया । प्रेतत्वे संस्थितानां च प्रेतत्वेन विवर्जिताः

Transliteration

śakraśakra mahābāho yeṣāṃ śrāddhaṃ kṛtaṃ tvayā | pretatve saṃsthitānāṃ ca pretatvena vivarjitāḥ

Translation

“اے شکر! اے قوی بازو والے! جن کے لیے تم نے شرادھ کیا، وہ اگر حالتِ پریت میں بھی تھے تو پریت پن سے آزاد کر دیے گئے۔”

Word by Word

• शक्र: O Śakra
• शक्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• शक्र: O Śakra
• शक्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• येषाम्: of whom
• येषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सम्बन्ध

• श्राद्धम्: śrāddha rite
• श्राद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्राद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• कृतम्: performed
• कृतम्: Kriyā (Result state/क्रियाफल)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त) → कृत (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘श्राद्धम्’ इत्यस्य विधेयविशेषण

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (agent in passive sense)

• प्रेतत्वे: in the state of being a preta
• प्रेतत्वे: Adhikaraṇa (State/location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रेतत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण

• संस्थितानाम्: of those who were situated/remaining
• संस्थितानाम्: Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त) → संस्थित (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; ‘येषाम्’ इत्यस्य विशेषण

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• प्रेतत्वेन: by/with preta-hood
• प्रेतत्वेन: Hetu/Karaṇa (Cause/Instrument/हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रेतत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; हेतौ/करणे (by/with respect to)

• विवर्जिताः: freed from, deprived of
• विवर्जिताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + वर्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त) → विवर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विधेय (predicate adjective)

Speaker

Aśarīriṇī vāk (continuing)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Śakra)

Visual Art Cues

Scene: The sky-voice addresses Indra; faint, translucent pretas are shown being released—chains dissolving—transforming into serene, luminous forms moving upward.

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Preta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śrāddha performed in a sanctified manner has power to relieve departed beings from the painful preta-condition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gayā, renowned as the foremost place for pitṛ-śrāddha and deliverance from preta-status.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing śrāddha for the departed, especially for those believed to be in pretatva, to grant them upliftment.