Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 55

ततो विलंबमकरोत्तदर्थं पाक शासनः । विश्वेदेवा यतः श्राद्धे पूज्याः प्रथममेव च

tato vilaṃbamakarottadarthaṃ pāka śāsanaḥ | viśvedevā yataḥ śrāddhe pūjyāḥ prathamameva ca

اسی سبب پاک شاسن (اِندر) نے اُس رسم میں تاخیر کی، کیونکہ شرادھ میں وِشویدیوا کی پوجا سب سے پہلے کرنا واجب ہے۔

tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Adhikarana (Context/देश-काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘ततः’ = thereafter/then
vilambamdelay
vilambam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvilamba (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘विलम्बम्’
akarotmade, caused
akarot:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘अकरोत्’
tadarthamfor that purpose
tadartham:
Hetu (Purpose/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध): ‘तस्य अर्थः’ → ‘तदर्थम्’; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण — for that purpose
pākaśāsanaḥIndra (the chastiser of Pāka)
pākaśāsanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpāka (प्रातिपदिक) + śāsana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — इन्द्रः (पाकस्य शासकः)
viśvedevāḥthe Viśvedevas
viśvedevāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśve (प्रातिपदिक) + devā (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (viśve devāḥ); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
yataḥbecause, since
yataḥ:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (सम्बन्ध/कारणवाचक) — ‘यतः’ = because/since
śrāddhein the śrāddha rite
śrāddhe:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — ‘श्राद्धे’
pūjyāḥworthy of worship
pūjyāḥ:
Vidhaya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootpūjya (कृदन्त-प्रातिपदिक; √pūj)
Formकृदन्त (तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थ ‘पूज्य’ = to be worshipped); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — ‘पूज्याः’
prathamamfirst
prathamam:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘प्रथमम्’ = first/firstly
evaindeed, only
eva:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle) — ‘एव’ = indeed/only
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction) — ‘च’

Purāṇic narrator (contextual narrator in Tīrtha-māhātmya)

Scene: Indra (Pākaśāsana) pauses a śrāddha arrangement, indicating the primacy of Viśvedevas in the rite; brāhmaṇas and ritual vessels await the correct invocation.

P
Pākaśāsana (Indra)
V
Viśvedevas
Ś
Śrāddha

FAQs

Dharma is upheld through correct sequence and reverence; proper ritual order is itself a form of devotion.

The wider Gayā tīrtha narrative continues, though this verse focuses on śrāddha procedure.

In śrāddha, Viśvedevas receive worship first (prathama-pūjā).