Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

सम्यक्छ्रद्धासमाविष्टश्चमत्कारपुरं प्रति । एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा लोकपितामहः

Transliteration

samyakchraddhāsamāviṣṭaścamatkārapuraṃ prati | etasminneva kāle tu brahmā lokapitāmahaḥ

Translation

وہ کامل شرَدھا سے معمور ہو کر چمتکارپور کی طرف روانہ ہوا۔ اور اسی وقت برہما—لوک پِتامہ—(بھی متوجہ ہوا)۔

Word by Word

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘properly/well’

• श्रद्धासमाविष्टः: possessed by faith
• श्रद्धासमाविष्टः: Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + सम् + आ + विश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (कर्तरि) ‘समाविष्ट’ = ‘entered/possessed’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्रस्थितः/इन्द्रः)

• चमत्कारपुरम्: to the city of Camatkāra
• चमत्कारपुरम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चमत्कार (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गन्तव्य-देशः

• प्रति: towards
• प्रति: Adhikarana (Direction/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपसर्ग/उपपद) — ‘towards’ (गत्यर्थे)

• एतस्मिन्: in this
• एतस्मिन्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम

• एव: just/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण)

• काले: time
• काले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• तु: but/and then
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/अन्वयार्थक निपात)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लोकपितामहः: the grandsire of the worlds
• लोकपितामहः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + पितामह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ब्रह्मणः उपाधि

Speaker

Narrator (within the Purāṇic dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Camatkārapura

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārthiva (king)

Visual Art Cues

Scene: Indra, filled with faith, advances toward Camatkārapura; the narrative camera widens to reveal Brahmā simultaneously taking action—two cosmic powers converging on the sacred city.

Characters & Entities

• Camatkārapura
• Brahmā
• Lokapitāmaha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śraddhā is the inner power that makes tīrtha-travel and ancestral rites spiritually effective.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Camatkārapura is named as a destination in the sacred-geography narrative linked to śrāddha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct procedure; it stresses the required disposition—performing the journey and rites with firm faith.