Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

अपि चाष्टकुलोत्पन्नः सामान्यः किं पुनर्हि यः । अशुद्धेन तु विप्रेण यः श्राद्धा द्यं करोति हि । तस्य भस्महुतं यद्वत्सर्वं तज्जायते वृथा

api cāṣṭakulotpannaḥ sāmānyaḥ kiṃ punarhi yaḥ | aśuddhena tu vipreṇa yaḥ śrāddhā dyaṃ karoti hi | tasya bhasmahutaṃ yadvatsarvaṃ tajjāyate vṛthā

اگرچہ کوئی آٹھ خاندانوں کی معزز نسل میں پیدا ہوا ہو—تو پھر دوسرے معاملوں میں کیا کہنا—لیکن اگر ناپاک برہمن شِرادھ اور اس سے متعلق کرم کرے تو وہ سب راکھ میں ہون ڈالنے کی مانند بے سود ہو جاتا ہے۔

अपिalso / even
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
and
:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
अष्टकुलोत्पन्नःborn from eight families (of lineage)
अष्टकुलोत्पन्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootaṣṭa + kula + utpanna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अष्टकुलात् उत्पन्नः); क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (उत्पन्न); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (masc; nom; sg)
सामान्यःordinary / common
सामान्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsāmānya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (masc; nom; sg)
किम्what?
किम्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (neut; nom/acc; sg)
पुनःagain / moreover
पुनः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्ति (again/further)
हिindeed
हि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात; अवधान/हेतुवाचक (indeed/for)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (masc; nom; sg; relative pronoun)
अशुद्धेनby/with an impure (one)
अशुद्धेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootaśuddha (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (instr; sg)
तुbut
तु:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात; विरोध/विशेष (but/however)
विप्रेणby a brahmin
विप्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (masc; instr; sg)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन (relative pronoun)
श्राद्धाद्यम्śrāddha and the like (rites)
श्राद्धाद्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha + ādiya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्राद्धम् आद्यं यस्मिन्/श्राद्धादि); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (neut; acc; sg)
करोतिdoes / performs
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलट्; प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद (present; 3rd; sg; active)
हिindeed
हि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति; एकवचन (gen; sg)
भस्महुतम्an offering into ashes / ash-offering
भस्महुतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhasma + huta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भस्मणि/भस्मना हुतम्); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (neut; nom/acc; sg)
यद्वत्just as / like
यद्वत्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyadvat (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (like/as)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (neut; nom/acc; sg)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (neut; nom/acc; sg)
जायतेbecomes / turns out
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्; प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद (present; 3rd; sg; middle)
वृथाin vain / futilely
वृथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvṛthā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: in vain)

Narrative voice (speaker not explicit in this verse)

Type: kshetra

Scene: A symbolic contrast: on one side, a śrāddha performed by an impure officiant dissolves into grey ash imagery; on the other, a purified officiant yields luminous offerings reaching serene ancestral figures—illustrating ‘bhāsmāhuta’ futility versus true efficacy.

V
Vipra (brāhmaṇa)
Ś
Śrāddha
A
Aṣṭa-kula (eight lineages)

FAQs

Ritual acts require purity and proper qualification; otherwise, the intended merit and ancestral benefit do not manifest.

The verse is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya narrative framework but focuses on śrāddha validity rather than a site’s praise.

A warning that śrāddha and allied rites should not be conducted by an aśuddha (impure) vipra, or the rite becomes ineffective.