Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ब्रह्महत्योद्भवं पापं सर्वेषां तत्र जायते । तस्मादभ्यागतो यस्तु दूरादपि विशेषतः

Transliteration

brahmahatyodbhavaṃ pāpaṃ sarveṣāṃ tatra jāyate | tasmādabhyāgato yastu dūrādapi viśeṣataḥ

Translation

تب اُن سب پر برہماہتیا سے پیدا ہونے والا گناہ چڑھ آتا ہے۔ لہٰذا، خصوصاً جب کوئی دور سے بھی فریاد لے کر حاضر ہو—

Word by Word

• ब्रह्महत्या-उद्भवम्: arising from brahma-hatya (killing a Brahmin)
• ब्रह्महत्या-उद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्महत्या (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ब्रह्महत्यायाः उद्भवः)

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• सर्वेषाम्: of all (persons)
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• जायते: arises/is produced
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (From that/तस्मात्)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; सर्वनाम

• अभ्यागतः: one who has come/arrived
• अभ्यागतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अभि+आ+गम् (धातु) + क्त (कृदन्त) → अभ्यागत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; भूतकर्मणि/भूतकृत् क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत्

• तु: but/indeed
• तु: Avyaya (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधार्थक-अव्यय (emphatic/contrast particle)

• दूरात्: from far away
• दूरात्: Apadana (From afar/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (ablatival adverbial use)

• अपि: even/also
• अपि: Avyaya (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-अव्यय (also/even)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Avyaya (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

Speaker

Bhartṛyajña

Skanda Dialogue

Listener: Inquirer/assembly of sages or tīrtha-adhikārins (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A council scene shifts to a symbolic vision: a dark cloud of mahāpātaka (brahmahatyā) hovering over the assembled brāhmaṇas as they refuse; the distant traveler stands dusty and exhausted, emphasizing ‘dūrād api’.

Characters & Entities

• Brahma-hatyā (as a sin-category)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

To deny rightful dharmic aid to a seeker—especially one who has come from afar—invites severe spiritual fault; compassion and duty protect society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it strengthens the moral gravity within the ongoing tīrtha-śuddhi discussion.

What ritualistic prescription is mentioned?

A strong warning supporting the prescription to grant śuddhi: refusal can incur a grave sin likened to brahma-hatyā in consequence.