Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

धात्रीफलानि चाऽम्राणि चिर्भटानीं गुदानि च । करीराणि कपित्थानि तथैवाऽन्यानि भूरिशः

Transliteration

dhātrīphalāni cā'mrāṇi cirbhaṭānīṃ gudāni ca | karīrāṇi kapitthāni tathaivā'nyāni bhūriśaḥ

Translation

وہ آملہ (دھاتری پھل) اور آم، تربوز اور گڑ کی مٹھائیاں، کریر کی پھلیاں اور کپتھ (ووڈ ایپل) اور اسی طرح بہت سی دوسری چیزیں بکثرت لے آیا۔

Word by Word

• धात्री-फलानि: āmalakī fruits
• धात्री-फलानि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धात्री + फल (प्रातिपदिक; समास)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (determinative: ‘fruits of dhātrī/āmalakī’); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अम्राणि: mangoes
• अम्राणि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अम्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• चिर्भटानि: cucumbers/melons (cirbhaṭa)
• चिर्भटानि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चिर्भट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• गुदानि: jaggery/sweet lumps (guda)
• गुदानि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• करीराणि: karīra pods/fruits
• करीराणि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: करीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• कपित्थानि: wood-apples (kapittha)
• कपित्थानि: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपित्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: likewise)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• अन्यानि: other (items)
• अन्यानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन (elliptically qualifying ‘फलानि’ etc.)

• भूरिशः: in plenty
• भूरिशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूरिशस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; परिमाणवाचक क्रियाविशेषण (adverb: in abundance)

Speaker

Narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Lakṣmaṇa returns carrying a plentiful assortment: āmalaka, mangoes, melons, sweets/jaggery, karīra pods, wood-apples—displayed as a rich still-life of forest bounty.

Characters & Entities

• dhātrī (āmalaka)
• amra (mango)
• cīrbhaṭa (watermelon)
• guḍa (jaggery)
• karīra
• kapittha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma values wholesome, honestly obtained offerings; abundance is meaningful when directed toward sacred duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha context remains the sacred locale enabling śrāddha; the text highlights suitability of local produce for holy rites.

What ritualistic prescription is mentioned?

Specific items appropriate for śrāddha preparation are enumerated as offerings/ingredients.