Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 93

Devanagari script

कुनखाः कुष्ठसंयुक्ता मूर्खा अपि विगर्हिताः । श्राद्धार्हाः सूचितास्तेन एतं मे संशयं वद

Transliteration

kunakhāḥ kuṣṭhasaṃyuktā mūrkhā api vigarhitāḥ | śrāddhārhāḥ sūcitāstena etaṃ me saṃśayaṃ vada

Translation

“کچھ کے ناخن بگڑے ہوئے ہیں، کچھ کوڑھ میں مبتلا ہیں، کچھ نادان اور ملامت زدہ بھی ہیں؛ پھر بھی اس نے انہیں شرادھ کے لائق بتایا۔ میرا یہ شک دور کیجیے۔”

Word by Word

• कुनखाः: having deformed/bad nails
• कुनखाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कु + नख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय: कुत्सिताः नखाः येषां ते/कुनखाः (bad-nailed)

• कुष्ठसंयुक्ताः: afflicted with leprosy
• कुष्ठसंयुक्ताः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कुष्ठ + संयुक्त (प्रातिपदिक); संयुक्त < सम्+युज् (धातु) + क्त
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: कुष्ठेन संयुक्ताः (afflicted with leprosy)

• मूर्खाः: foolish
• मूर्खाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मूर्ख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)

• विगर्हिताः: censured
• विगर्हिताः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वि + गर्हित (प्रातिपदिक); गर्हित < गर्ह् (धातु) + क्त
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्तान्त विशेषण (reviled)

• श्राद्धार्हाः: worthy recipients for śrāddha
• श्राद्धार्हाः: Karta (Subject)
• Type: Adjective
• Root: श्राद्ध + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: श्राद्धे अर्हाः (worthy for śrāddha)

• सूचिताः: have been indicated/mentioned
• सूचिताः: Karya-prakara (predicate participle)
• Type: Verb
• Root: सूच् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Agent/means)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• एतम्: this
• एतम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध) एकवचन-रूप (enclitic); मम

• संशयम्: doubt
• संशयम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वद: tell (me)
• वद: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

Speaker

The King (Rājan)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāgara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Viśvāmitra

Visual Art Cues

Scene: Close-up dialogue: the king, troubled, asks for resolution; the sage’s face shows compassionate authority. Background shows ritual items for śrāddha—piṇḍa plates, water pot, kuśa—signaling the practical stakes.

Characters & Entities

• Śrāddha
• Bhartṛyajña (implied by 'tena')

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is subtle: outward markers and social blame do not always align with ritual rules established in a sacred tradition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site-name appears; it continues the tīrtha-based discussion within Nāgarakhaṇḍa’s Mahātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

It questions the criteria for being śrāddhārha, noting seemingly disqualified persons being accepted.