Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 96

Devanagari script

त्रयाणामथ तेषां च प्रभावात्सर्वमानवाः । अपि पापसमायुक्ताः प्रयांति त्रिदशालयम्

Transliteration

trayāṇāmatha teṣāṃ ca prabhāvātsarvamānavāḥ | api pāpasamāyuktāḥ prayāṃti tridaśālayam

Translation

ان تینوں کے اثر سے سب انسان—اگرچہ گناہوں کے بوجھ تلے بھی ہوں—تری دَشوں کے دھام، یعنی سُورگ کو پہنچ جاتے ہیں۔

Word by Word

• त्रयाणाम्: of the three
• त्रयाणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन; संख्याशब्दः

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: निपात (sequence particle: ‘then/now’)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय (conjunction)

• प्रभावात्: due to the power/effect
• प्रभावात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)

• सर्वमानवाः: all humans
• सर्वमानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व-मानव (प्रातिपदिक; सर्व + मानव)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वे मानवाः)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (concessive/emphatic particle: ‘even/also’)

• पापसमायुक्ताः: tainted with sin
• पापसमायुक्ताः: Visheshana (Qualifier of subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप-समायुक्त (प्रातिपदिक; पाप + सम्-आ-युज्(धातु)+क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः ‘पापेन समायुक्ताः’ (endowed with sin)

• प्रयान्ति: go/attain
• प्रयान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-या (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• त्रिदशालयम्: abode of the gods (heaven)
• त्रिदशालयम्: Gati-Karma (Destination object/गति-कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश-आलय (प्रातिपदिक; त्रिदश + आलय)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदशानाम् आलयः)

Speaker

Unspecified in snippet (contextual narrator within Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śūdrā-tīrtha, Brāhmaṇī-tīrtha, and Hāṭakeśvara Māheśvara-liṅga (triad)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic sacred complex: two shining ponds and a towering liṅga shrine radiating light; pilgrims emerge purified, while above them a celestial pathway opens toward the abode of the gods.

Characters & Entities

• Śūdrā-tīrtha
• Brāhmaṇī-tīrtha
• Māheśvara-liṅga
• Svarga (Tridaśālaya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-sevā and Śiva-kṣetra association can lift even the sinful, emphasizing divine grace and place-based merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The triad at Hāṭakeśvara-kṣetra: two tīrthas (Śūdrā, Brāhmaṇī) and the Māheśvara liṅga.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied pilgrimage/approach to the tīrthas and liṅga; no specific rite is named in this verse.