Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

तस्मादहं करिष्यामि त्वया सार्धं तपः शुभे । पित्रा नैव हि मे कार्यं न च मात्रा कथंचन

Transliteration

tasmādahaṃ kariṣyāmi tvayā sārdhaṃ tapaḥ śubhe | pitrā naiva hi me kāryaṃ na ca mātrā kathaṃcana

Translation

پس اے نیک بخت! میں تمہارے ساتھ مل کر تپسیا کروں گا۔ مجھے نہ اپنے باپ سے کوئی سروکار ہے اور نہ کسی طرح ماں سے۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: अपादान (Source/Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात्-इत्यव्ययीभाववत् प्रयोगः; अपादानार्थे पञ्चमी (ablatival: therefore/from that)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचनम् (1st person pronoun)

• करिष्यामि: I will do
• करिष्यामि: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्

• त्वया: with you
• त्वया: सहकारक/सह (Association)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचनम्

• सार्धम्: together (with)
• सार्धम्: सम्बन्ध (Association marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: सहार्थक-अव्ययम् (adverb/preposition: together with)

• तपः: austerity, penance
• तपः: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative), एकवचनम्; विशेषणवत् संबोधनम् (O auspicious one)

• पित्रा: with/through (my) father
• पित्रा: सम्बन्ध (Reference/Agent in idiom)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्

• न: not
• न: सम्बन्ध (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः

• एव: indeed
• एव: सम्बन्ध (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपातः (emphasis: indeed/just)

• हि: for/indeed
• हि: सम्बन्ध (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चये निपातः (particle: for/indeed)

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचनम्

• कार्यम्: any business/concern
• कार्यम्: विधेय (Predicate)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; विधेय (predicate nominative: business/need)

• न: not
• न: सम्बन्ध (Negator)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपातः

• मात्रा: with/through (my) mother
• मात्रा: सम्बन्ध (Reference/Agent in idiom)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्

• कथंचन: in any way at all
• कथंचन: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचन (अव्यय)
• Form: प्रकार/न्यूनतावाचक-अव्ययम् (in any way/at all)

Speaker

Unspecified in snippet (a female character addressing another woman, within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A resolute speaker (youth/ascetic-to-be) addresses an 'auspicious one' (companion), declaring a joint vow of austerity; behind, a distant palace symbolizes severed parental ties.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast resolve toward tapas and dharma can require detachment from worldly ties and social expectations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sits within the Tīrthamāhātmya of Nāgarakhaṇḍa; the immediate snippet does not name a specific tīrtha, but the surrounding chapter frames the power of a sanctified place that supports tapas.

What ritualistic prescription is mentioned?

A general commitment to tapas is stated; no specific vrata, snāna, or dāna is prescribed in this verse.