Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

वेश्याया मद्यपात्रं तु ह्यधस्तात्सं व्यवस्थितम् । तदादाय पपौ मद्यं जलभ्रांत्या यदैव सः

veśyāyā madyapātraṃ tu hyadhastātsaṃ vyavasthitam | tadādāya papau madyaṃ jalabhrāṃtyā yadaiva saḥ

مگر نیچے طوائف کا شراب کا پیالہ رکھا تھا؛ اس نے اسے اٹھایا اور پانی کا گمان کر کے شراب پی لی۔

वेश्यायाःof the courtesan
वेश्यायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवेश्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
मद्यपात्रंthe liquor-vessel
मद्यपात्रं:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमद्य + पात्र (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—मद्यस्य पात्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थक (for/indeed)
अधस्तात्below
अधस्तात्:
Adhikarana (Place-locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधस्तात् (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place: below)
सम्well/firmly
सम्:
Sambandha (Preverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसम् (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formउपसर्गसदृश अव्यय; 'व्यवस्थितम्' इत्यनेन सह बलवत्तर-स्थित्यर्थे (firmly/well)
व्यवस्थितम्was placed/kept
व्यवस्थितम्:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्यवस्थित (वि+अव+√स्था (धातु) + क्त)
Formकृत्प्रत्ययान्त (क्त-प्रत्यय), भूतकालिक; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; मद्यपात्रम् इति कर्तरि विशेषणम् (was placed/positioned)
तत्that (vessel)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआदाय (आ+√दा (धातु) + ल्यप्)
Formअव्ययभाव-क्त्वान्त (ल्यप्), पूर्वकालिक क्रिया (having taken)
पपौdrank
पपौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पा (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
मद्यंliquor/wine
मद्यं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
जलभ्रान्त्याdue to the delusion (that it was) water
जलभ्रान्त्या:
Karana (Cause as instrument/करण)
TypeNoun
Rootजल + भ्रान्ति (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—जले भ्रान्तिः/जलविषया भ्रान्तिः (सप्तमी/विषय-तत्पुरुष); हेतौ तृतीया (by reason of delusion)
यदाwhen
यदा:
Sambandha (Temporal connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal conjunction: when)
एवjust/indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphasis)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Narrator (deduced: Sūta/Lomaharṣaṇa-like purāṇic narrator in Māhātmya narrative)

Scene: In the dim pre-dawn, the youth lifts a liquor vessel from beneath and drinks, believing it water; the courtesan sleeps; the moment is frozen as a tragic mistake.

FAQs

A lapse may occur even without intent; dharma evaluates both intention and consequence, guiding one toward rectification.

This verse introduces the fault; the chapter’s praise focuses on Śaṃkhatīrtha as the purifying remedy.

No prescription yet; the verse establishes the act that will require prāyaścitta.