Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

समागच्छ निजां कन्यां येन यच्छाम्यहं तव । नाम्ना रत्नवतीं ख्यातां त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरीम्

Transliteration

samāgaccha nijāṃ kanyāṃ yena yacchāmyahaṃ tava | nāmnā ratnavatīṃ khyātāṃ trailokyasyāpi sundarīm

Translation

“آؤ، تاکہ میں اپنی ہی بیٹی تمہیں دوں—جس کا نام رَتنَوَتی ہے، اور جو تینوں لوکوں میں بھی حسن کے لیے مشہور ہے۔”

Word by Word

• समागच्छ: come (together)/come
• समागच्छ: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-गम् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• निजाम्: your own
• निजाम्: Karma (Qualifier within object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (qualifier of कन्याम्)

• कन्याम्: daughter/maiden
• कन्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग

• येन: by which/so that
• येन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; साधन/हेतु (by which/so that)

• यच्छामि: I give/bestow
• यच्छामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• तव: to you/for you
• तव: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Specification/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग; प्रकार/विशेषणार्थे (by name)

• रत्नवतीम्: Ratnavatī
• रत्नवतीम्: Karma (Apposition to कन्याम्/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रत्नवत्/रत्नवती (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग; नाम (proper name)

• ख्याताम्: renowned
• ख्याताम्: Karma (Qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (of कन्याम्)

• त्रैलोक्यस्य: of the three worlds
• त्रैलोक्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग; द्विगु-समास (त्रयाणां लोकानां समाहारः)

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• सुन्दरीम्: beautiful woman
• सुन्दरीम्: Karma (Qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सुन्दरी (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (of कन्याम्)

Speaker

Anartādhipa (king of Anarta)

Visual Art Cues

Scene: A proclamation of offering Ratnavatī in marriage: the Anarta lord speaks with pride and affection; Ratnavatī appears adorned with jewels, embodying ‘Ratnavatī’ (gem-laden).

Characters & Entities

• Ratnavatī
• Daśārṇādhipati
• Trailokya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse reflects dharmic social order where marriage (and kanyādāna) is treated as a sacred duty, not merely politics.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode is embedded in the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, though this verse itself praises a person (Ratnavatī).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly points to kanyādāna (giving the daughter in marriage), but no procedural rite is detailed here.