Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 46

एकजन्मनि संप्राप्तो लेशो ज्ञानस्य तस्य च । द्वितीये द्विगुणस्तस्य तृतीये त्रिगु णो भवेत्

ekajanmani saṃprāpto leśo jñānasya tasya ca | dvitīye dviguṇastasya tṛtīye trigu ṇo bhavet

اگر ایک جنم میں اُس گیان کا تھوڑا سا حصہ حاصل ہو جائے تو دوسرے میں وہ دوگنا ہو جاتا ہے؛ تیسرے میں تین گنا ہو جاتا ہے۔

एकजन्मनिin one birth
एकजन्मनि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएक + जन्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—एकं जन्म (द्विगु/तत्पुरुष-प्रकृतिः), ‘एकजन्मनि’
संप्राप्तःobtained/attained
संप्राप्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणं ‘लेशः’
लेशःa small portion
लेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
ज्ञानस्यof knowledge
ज्ञानस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
तस्यof that (person)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
द्वितीयेin the second (birth)
द्वितीये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अध्याहृतं ‘जन्मनि’), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
द्विगुणःdouble
द्विगुणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणः (द्विगु-समासः); विशेषणं (अध्याहृतं ‘लेशः’)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्य-प्रयोग), षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
तृतीयेin the third (birth)
तृतीये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अध्याहृतं ‘जन्मनि’), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
त्रिगुणःtriple
त्रिगुणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—त्रयो गुणाः यस्य/त्रिगुणः (द्विगु-समासः); विशेषणं (अध्याहृतं ‘लेशः’)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Type: kshetra

Scene: A symbolic ladder or growing flame: a tiny lamp of knowledge in the first birth, brighter in the second, blazing in the third; three human figures in successive life-scenes linked by a thread of light.

J
Jñāna
J
Janma

FAQs

Spiritual knowledge is cumulative; sincere effort carries forward and strengthens over successive births.

No named tīrtha appears in this verse; it supports the chapter’s broader māhātmya message.

None; it describes the principle of progressive increase of jñāna through continued practice.